Cảnh báo nhiều dịch bệnh gia tăng trong mùa hè

Bên cạnh những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, mùa hè cũng xuất hiện các bệnh về hô hấp, tiêu hoá, da liễu...Đáng chú ý, nhiều bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan nhanh cũng đang bước vào giai đoạn nguy cơ cao. Thời tiết nóng ẩm làm tăng nguy cơ bùng phát các bệnh như thủy đậu, tay chân miệng, quai bị, sốt phát ban hay bệnh do não mô cầu.

Những bệnh này thường dễ lây lan trong môi trường đông người như trường học, nhà trẻ, khu vui chơi hoặc khu dân cư đông đúc thông qua tiếp xúc gần, đường hô hấp hoặc bề mặt nhiễm virus. Đặc biệt, nếu không phát hiện sớm, hoặc chủ quan bệnh có thể biến chứng nặng.

Điển hình là trường hợp cháu bé 6 tuổi ở Lai Châu bị thuỷ đậu nhưng không được phát hiện kịp thời đã nhanh chóng biến chứng nguy kịch. Trước đó, cháu bé sốt cao liên tục và xuất hiện ban phỏng nước toàn thân. Dù đã được điều trị tại cơ sở y tế địa phương 2 ngày, nhưng bệnh tình cháu bé càng trầm trọng hơn và phải chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. 

Chỉ sau khoảng 2 giờ nhập viện, tình trạng suy hô hấp của cháu tăng lên, không còn đáp ứng với thở oxy thông thường và phải chuyển sang thở máy không xâm nhập. Đến khoảng 3h sáng hôm sau cháu bé rơi vào nguy kịch, buộc các bác sĩ phải đặt nội khí quản và chuyển sang thở máy xâm nhập.

Như vậy, chỉ trong chưa đầy nửa ngày, từ một bệnh nhi thủy đậu có suy hô hấp, cháu bé đã tiến triển đến tình trạng suy hô hấp nặng phải thở máy.

BS Nguyễn Thành Lê, Phó Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, cháu bé còn có xuất huyết nhiều vị trí như xuất huyết trong các nốt phỏng nước, chảy máu mũi, xuất huyết tiêu hóa, kèm rối loạn đông máu nặng và mất máu nhanh. Kết quả cấy máu xác định tác nhân phế cầu, cho thấy cháu đã bị nhiễm khuẩn huyết nặng trên nền thủy đậu.

Sau 2 ngày điều trị tích cực bằng thuốc kháng virus và kháng sinh liều cao, tình trạng chảy máu của cháu bước đầu được kiểm soát, các chỉ số đông máu dần cải thiện, chỉ số viêm có xu hướng giảm.

Tuy nhiên, cháu bé vẫn còn sốt cao liên tục và tình trạng bệnh vẫn được đánh giá rất nặng. Đến ngày thứ 4, cháu tiếp tục sốt cao, các chỉ số viêm tăng trở lại, cho thấy diễn biến bệnh còn phức tạp và cần tiếp tục theo dõi, điều trị sát.

BS Lê nhấn mạnh, nhiều người vẫn cho rằng thủy đậu chỉ là bệnh ngoài da với vài nốt phỏng nước đơn giản. Tuy nhiên, nếu các tổn thương da không được chăm sóc đúng cách, vi khuẩn có thể xâm nhập gây bội nhiễm dẫn đến nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi, rối loạn đông máu và suy hô hấp nặng. Trong trường hợp này, thủy đậu diễn biến nặng đồng thời với nhiễm khuẩn huyết do phế cầu, khiến tình trạng của cháu bé trở nên nguy kịch.

Ngoài thuỷ đậu, các bệnh do muỗi truyền như sốt xuất huyết và viêm não Nhật Bản cũng có xu hướng gia tăng mạnh trong mùa hè. Khi nhiệt độ tăng cao, vòng đời của muỗi rút ngắn, mật độ muỗi phát triển nhanh hơn và tần suất đốt người tăng lên, kéo theo nguy cơ lây truyền bệnh trong cộng đồng.

Viêm não Nhật Bản do virus Japanese Encephalitis Virus (JEV) là bệnh lý gây tổn thương trực tiếp mô não – khác với viêm màng não vốn chỉ ảnh hưởng lớp màng bao quanh não – nên mức độ nghiêm trọng cao hơn nhiều. Di chứng để lại thường nặng nề và khó phục hồi, nhất là ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Theo ThS.BS Hà Việt Huy, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, viêm não Nhật Bản thường xảy ra vào mùa hè, thời điểm muỗi truyền bệnh hoạt động mạnh sau khi hút máu chim di cư mang virus. Đây là giai đoạn nguy cơ cao mà các gia đình cần đặc biệt cảnh giác.

Đa phần các ca viêm não Nhật Bản đều trong tình trạng nặng, thậm chí có những trẻ bị biến chứng vận động, biến chứng thần kinh mất ý thức hoàn toàn. Nguyên nhân trẻ mắc viêm não Nhật Bản là do phụ huynh chưa tiêm phòng vaccine viêm não Nhật Bản cho quan hoặc thường quên lịch tiêm nhắc lại vaccine cho con sau khi hoàn thành những mũi tiêm cơ bản lúc 2 tuổi…

“Tiêm vaccine viêm não Nhật Bản là biện pháp phòng ngừa hiệu quả và bắt buộc đối với trẻ em. Không nên chờ đến khi có triệu chứng mới điều trị, bởi khi bệnh đã khởi phát, nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng thần kinh nặng là rất cao. Trẻ em, đặc biệt là trẻ sống ở khu vực miền Bắc cần được tiêm đúng lịch và đầy đủ", BS Huy khuyến cáo.

Ngoài các bệnh lây qua thực phẩm, nguồn nước và côn trùng, bệnh dại cũng có nguy cơ gia tăng trong mùa nắng nóng. Thời tiết oi bức có thể khiến vật nuôi dễ kích động hơn, gia tăng bệnh dại, trong khi các hoạt động ngoài trời, du lịch và vui chơi mùa hè làm tăng nguy cơ con người tiếp xúc với nguồn lây bệnh từ chó, mèo chưa được tiêm phòng. 

Từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận nhiều trường hợp tử vong thương tâm do mắc bệnh dại. Cho đến nay bệnh dại chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, người bị bệnh dại gần như tử vong 100%. Bệnh dại nguy hiểm nhưng đã có vaccine phòng và người dân hoàn toàn có thể phòng tránh được bệnh dại.

Bộ Y tế khuyến cáo người dân khi bị chó, mèo cắn, cào, hoặc liếm vào vết thương hở, cần đến cơ sở y tế để tiêm vaccine và huyết thanh phòng bệnh dại để bảo vệ tính mạng.