Cảnh báo từ món cá ủ chua sau vụ 3 trẻ nguy kịch vì độc tố Botulinum
Lô thuốc giải độc đặc hiệu hiếm, trị giá khoảng 8.000 USD mỗi lọ, được Tổ chức Y tế Thế giới hỗ trợ và vận chuyển xuyên đêm từ châu Âu về Việt Nam để kịp cứu 3 bệnh nhi ở xã miền núi Phước Năng (TP Đà Nẵng) nguy kịch sau khi ăn cá ủ chua nghi nhiễm độc tố Botulinum. Vụ ngộ độc gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ tiềm ẩn từ những món ăn truyền thống tưởng chừng quen thuộc.
Khi món ăn dân dã trở thành “bẫy tử thần”
Sáng 12/3, Sở Y tế TP Đà Nẵng đã có buổi làm việc với đại diện WHO, sau khi lô thuốc Botulinum Antitoxin Heptavalent được chuyển đến để điều trị cho các bệnh nhi trong tình trạng nguy kịch. Bác sĩ Trần Đình Vinh, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng cho biết, hai bệnh nhi chuyển đến bệnh viện trong tình trạng rất nặng, có biểu hiện suy hô hấp, yếu cơ và rối loạn tri giác do nghi ngộ độc độc tố Botulinum.
Cụ thể, 3 bệnh nhi trong cùng một gia đình ở thôn 8, xã Phước Năng (TP Đà Nẵng) nghi bị ngộ độc độc tố Botulinum sau khi ăn cá ủ chua gồm H.N.T (SN 2010), H.Q.B (SN 2014) và H.Q.N (SN 2018) nhập viện từ ngày 9/3 sau khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngộ độc thực phẩm.
Trong đó, bệnh nhi H.N.T đang được điều trị tại Bệnh viện Đa khoa khu vực miền núi phía Bắc Quảng Nam. Hai bệnh nhi còn lại được chuyển đến Bệnh viện Phụ sản – Nhi Đà Nẵng.
Khi được bệnh viện tiếp nhận, cả hai bệnh nhi đều trong tình trạng rất nặng. Một cháu suy hô hấp phải thở máy, cháu còn lại rối loạn tri giác và có dấu hiệu suy hô hấp tiến triển. Ngay lập tức, Bệnh viện Phụ sản – Nhi Đà Nẵng triển khai các biện pháp hồi sức tích cực, đồng thời xây dựng phác đồ điều trị khẩn cấp.
Tuy nhiên, theo các bác sĩ, yếu tố quyết định trong điều trị ngộ độc Botulinum chính là thuốc giải độc đặc hiệu. “Bệnh viện có đầy đủ phương tiện hồi sức, nhưng điều chúng tôi lo lắng nhất là làm sao có được thuốc giải độc càng sớm càng tốt”, bác sĩ Trần Đình Vinh, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản – Nhi Đà Nẵng cho biết.
Ngay sau khi nhận thông tin từ bệnh viện, Bộ Y tế và Sở Y tế TP Đà Nẵng đã khẩn trương liên hệ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) để tìm nguồn thuốc giải độc. Nhờ sự phối hợp này, WHO đã hỗ trợ khẩn cấp thuốc Botulinum Antitoxin Heptavalent – loại thuốc giải độc đặc hiệu rất hiếm, có giá khoảng 8.000 USD mỗi lọ và hiện chưa có sẵn tại các cơ sở y tế trong nước. Lô thuốc được xuất từ hệ thống dự trữ của WHO tại Geneva (Thụy Sĩ), vận chuyển bằng đường hàng không quá cảnh qua Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) trước khi đến Hà Nội, sau đó tiếp tục được chuyển khẩn cấp vào Đà Nẵng.
Đến 20h45 tối 11/3, thuốc được đưa đến Bệnh viện Phụ sản – Nhi Đà Nẵng. Các bác sĩ lập tức tiến hành truyền thuốc cho các bệnh nhi trong tình trạng nguy kịch. Quá trình truyền thuốc kéo dài suốt đêm và hoàn tất vào khoảng 2h sáng ngày 12/3.
Sau khi được truyền thuốc, tình trạng bệnh nhân bắt đầu cải thiện. Đến sáng 12/3, hai bệnh nhi đã có tiến triển tốt hơn về tri giác và cơ lực. Tuy nhiên về hô hấp vẫn cần tiếp tục theo dõi trong vài ngày tới". Khi thăm bệnh nhân sáng nay, hai bệnh nhi đã tỉnh táo hơn, có thể nhận biết khi được gọi hỏi và bắt đầu cử động tay chân. "Chúng tôi hy vọng các cháu sẽ vượt qua được giai đoạn nguy hiểm. Mục tiêu không chỉ là cứu sống mà còn bảo tồn tối đa các chức năng thần kinh và vận động cho các cháu", Giám đốc Bệnh viện Phụ sản – Nhi Đà Nẵng khẳng định.
Một liều thuốc khác cũng được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa khu vực miền núi phía Bắc Quảng Nam để điều trị cho bệnh nhi H.N.T tuổi đang thở máy tại đây. Theo các bác sĩ, đây là tín hiệu tích cực, tuy nhiên chức năng hô hấp của các bệnh nhi vẫn cần được theo dõi chặt chẽ trong những ngày tới.
Ngành Y tế Đà Nẵng tăng cường ngăn ngừa ngộ độc Botulinum
Bác sĩ Nguyễn Thị Phúc, đại diện WHO tại Việt Nam cho biết, việc hỗ trợ thuốc giải độc lần này có sự tham gia của nhiều bộ phận trong hệ thống WHO. Theo các chuyên gia y tế, Botulinum là một trong những loại độc tố mạnh nhất từng được biết đến. Chỉ một lượng cực nhỏ cũng có thể gây liệt cơ nhanh chóng và dẫn đến suy hô hấp. Độc tố này thường xuất hiện trong các thực phẩm được ủ kín, lên men hoặc bảo quản trong môi trường yếm khí nếu quá trình chế biến không đảm bảo an toàn.
Trong khi đó, các món cá muối ủ chua – vốn là món ăn quen thuộc của người dân nhiều vùng miền núi của TP Đà Nẵng có nguy cơ cao nếu được chế biến theo phương pháp thủ công, không đảm bảo vệ sinh hoặc thời gian ủ kéo dài trong điều kiện yếm khí. Thực tế, đây không phải lần đầu, từ năm 2023, tại khu vực các xã miền núi thuộc huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam (cũ) đã từng xảy ra chùm 3 vụ ngộ độc tương tự (10 người, trong đó 1 người đã tử vong) đều cùng ăn một loại thức ăn là cá chép muối ủ chua - món ăn quen thuộc với người dân ở khu vực này.
Sau vụ việc, ngành y tế TP Đà Nẵng đã khẩn trương rà soát các ca nghi ngộ độc, đồng thời tăng cường tuyên truyền đến người dân về nguy cơ mất an toàn từ các món ăn lên men, ủ chua nếu chế biến không bảo đảm vệ sinh.
Thực tế, những vụ ngộ độc Botulinum liên quan đến cá ủ chua đã xảy ra tại nhiều địa phương trong những năm gần đây. Cuộc chạy đua xuyên đêm đưa thuốc giải độc từ châu Âu về cứu ba bệnh nhi ở Đà Nẵng là nỗ lực đáng ghi nhận của ngành y tế, nhưng cũng gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ từ một số món ăn dân dã. Việc thay đổi thói quen sử dụng thực phẩm không an toàn và tăng cường quản lý đối với các loại thực phẩm lên men tiềm ẩn rủi ro là yêu cầu cấp thiết để tránh những bi kịch tương tự xảy ra.