Gánh nặng của sử dụng thuốc lá đối với hệ thống y tế ở Việt Nam
Theo ước tính, việc sử dụng thuốc lá khiến Việt Nam thiệt hại hơn 108.000 tỷ đồng mỗi năm, tương đương 1,14% GDP. Tổng thiệt hại kinh tế này cao gấp 5 lần số thu ngân sách từ thuế thuốc lá. Điều đó cho thấy khi thuế suất còn thấp, ngân sách nhà nước không thu được nhiều trong khi xã hội phải gánh hậu quả tài chính nặng nề.
Gánh nặng của thuốc lá gây ra đối với nền kinh tế và hệ thống y tế là rất lớn. Theo GS.TS Nguyễn Anh Trí, Đại biểu Quốc hội Khoa XV, thuốc lá gây ra nhiều tác hại về sức khỏe, môi trường. Tác hại về sức khỏe của thuốc lá đã nói đến hàng trăm năm nay và giờ càng trầm trọng.
“Tôi theo đoàn giám sát của Quốc hội về cơ sở sản xuất thuốc lá, tôi ngạc nhiên khi nhiều người nói tác hại của nó chưa rõ. Tôi thực sự không chịu nổi suy nghĩ đó. Tác hại của thuốc lá rất rõ, có hàng nghìn chất độc, trong đó có nicotine và nhiều chất gây ung thư. Hầu như gia đình nào cũng có người hút thuốc lá, trong đó có nhiều người đã bị tử vong vì bệnh tật liên quan căn bệnh này, ngay nhà tôi cũng có”, GS Trí nói.
Theo chuyên gia, thuốc lá tạo gánh nặng rất lớn cho hệ thống y tế, việc này rất phổ biến, rất rộng rãi, bệnh tật rất nặng nề, gây nên gánh nặng cực kỳ lớn, mỗi năm hơn 100.000 người tử vong.
“Như bệnh thalassemia cả nước chỉ 20.000 người bị, mang gen bệnh là 12 triệu người mà tôi đã ví nó như quả bom nguyên tử. Đây lại là thuốc lá, gánh nặng quá kinh khủng với 100.000 người tử vong. Với đối tượng hay hút thuốc lá thì gánh nặng vô cùng nặng, người nghèo hút thì càng nặng nề hơn khi bị bệnh tật do thuốc lá gây ra”, GS Trí nhấn mạnh.
Chia sẻ thêm về chi phí điều trị các bệnh và tử vong sớm liên quan đến sử dụng thuốc lá, bà Sarah Bales, chuyên gia Hội Kinh tế Y tế Việt Nam cho biết: Theo một nghiên cứu dựa trên phân tích của cơ quan Bảo hiểm xã hội, nghiên cứu phát hiện ra rằng 6% lượt nhập viện và 8% lượt khám ngoại trú được quy cho thuốc lá gây ra. Đây là một gánh nặng rất lớn về khám chữa bệnh.
Về nghiên cứu chi phí do thuốc lá gây ra, có 3 loại chi phí: Thứ nhất là chi phí khám chữa bệnh do bảo hiểm y tế (BHYT) hoặc người dân phải chi trả.
Hàng năm, có khoảng 8.500 tỷ đồng BHYT chi cho các cơ sở y tế để điều trị bệnh do thuốc lá. Ngoài ra còn có tiền người dân đóng góp tự bỏ tiền túi ra mua thuốc và khám chữa bệnh, và tổng cộng cả hai khoản là khoảng 16.400 tỷ đồng.
Thứ hai, khi ốm đau, bệnh tật, người lao động phải nghỉ việc. Không chỉ người bệnh mà người thân cũng phải đi cùng chăm sóc. Hàng năm, ước tính có khoảng 21,8 triệu ngày lao động bị mất để đi khám chữa bệnh, gây tổn thất khoảng 9.000 tỷ đồng.
Thứ ba là chi phí do tử vong sớm, tức là tử vong trước tuổi 40. Đáng lẽ, những người này có thể tiếp tục lao động đến 60 tuổi. Ước tính tổn thất kinh tế do tử vong sớm lên tới hơn 60.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, theo bà Sarah Bales trong nghiên cứu này mới chỉ tính được ở mức thấp so với thực tế.
Vì vậy, để giảm bệnh tật, giảm tổn thất về kinh tế và chi phí khám chữa bệnh, giảm tạo gánh nặng lên hệ thống y tế, các chuyên gia khuyên người dân nên từ bỏ thuốc lá. Cai thuốc lá bảo vệ chính sức khoẻ của người hút, bảo vệ người thân của họ và bảo vệ cộng đồng. Cai thuốc lá cũng là để chống lại đói nghèo, khánh kiệt khi người hút thuốc lá mắc phải những bệnh nguy hiểm do thuốc lá gây ra.