Hiểm họa ung thư từ những vết đen trên da
Chủ quan khi thấy xuất hiện vết đen trên da, nhiều người không đi khám, tới khi mảng đen to lên, có dấu hiệu rỉ dịch, đi khám thì tá hoá phát hiện ung thư tế bào hắc tố.
Chủ quan tưởng nốt ruồi
Đến Bệnh viện Da liễu Trung ương khám, ông N.V.T (SN 1956, Bắc Ninh) tá hoả khi được chẩn đoán ung tế bào hắc tố gan bàn chân phải. Từ nhiều năm trước, chân ông có vết đen nhưng vì không thấy ngứa, đau hay khó chịu nên chủ quan nghĩ là nốt ruồi không đi khám. Thời gian gần đây, vết đen lớn dần và loang lổ, trông khác thường, ông mới tới bệnh viện.
Do chưa có di căn nên ông T được chỉ định phẫu thuật loại bỏ tế bào ung thư. Sau phẫu thuật, bác sĩ sẽ sử dụng kỹ thuật ghép da ở vùng da bị khuyết.
Trường hợp khác là ông L.T.T (SN 1954, Hưng Yên) đến khám với tổn thương màu đen cùng ổ loét, rỉ dịch ở gót bàn chân phải. Nốt đen của ông T cũng xuất hiện đã lâu từ nhiều năm, song không đi khám. Khi nó lan rộng thành mảng lớn ông mới đến bệnh viện tuyến dưới nhưng được chẩn đoán không rõ ràng.
Khi đến Bệnh viện Da liễu Trung ương, ông T được chẩn đoán mắc ung thư tế bào hắc tố ở da gót chân phải. Ông được phẫu thuật cắt toàn bộ khối ung thư và làm xét nghiệm mô bệnh học nhằm xác định chính xác mức độ xâm lấn, giai đoạn bệnh, từ đó đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.
Theo BS Nguyễn Hữu Quang, Phó trưởng khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và Phục hồi chức năng, Bệnh viện Da liễu Trung ương, ung thư tế bào hắc tố có thể biểu hiện ở mọi vị trí trên cơ thể.
Tuy nhiên, ở người châu Á hay gặp ở lòng bàn tay, bàn chân, chiếm khoảng 50%. Tại Bệnh viện Da liễu Trung ương, phần lớn gặp bệnh nhân mắc ung thư ở những vị trí trên.
Ban đầu người bệnh chỉ thấy vùng da tăng sắc tố màu sắc không đồng nhất, màu nâu xen kẽ màu đen xám, giới hạn không rõ ràng, không đau, không ngứa. Sau đó, thương tổn lan rộng ra xung quanh, có thể loét hay xuất hiện các khối u nổi cao.
Cũng có trường hợp tế bào hắc tố ở dưới móng, biểu hiện bằng các thương tổn tăng sắc tố không đều, chiếm một phần hay toàn bộ nền của móng.
BS Quang cảnh báo, ung thư tế bào hắc tố dưới móng thường chẩn đoán muộn vì dễ nhầm với các bệnh khác như nốt ruồi dưới móng, xuất huyết do sang chấn, viêm quanh móng, nhiễm nấm, hạt cơm dưới móng.
Làm thế nào để phòng tránh?
Ung thư tế bào hắc tố là bệnh ung thư ác tính với tỷ lệ di căn cao. Các tế bào ung thư hắc tố xâm lấn và di căn tới các cơ quan khác bằng cách di chuyển qua các mô, máu và hệ bạch huyết đến mọi vị trí trên cơ thể, hay gặp nhất là ở não, phổi, gan…
Mặc dù chỉ chiếm khoảng 1%, nhưng ung thư tế bào hắc tố lại là nguyên nhân gây ra hầu hết các trường hợp tử vong liên quan đến ung thư da do tính chất xâm lấn và khả năng di căn nhanh của nó.
Theo BS Vũ Nguyên Bình, Khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và Phục hồi chức năng, Bệnh viện Da liễu trung ương, nếu được phát hiện sớm và điều trị theo đúng phác đồ sẽ cho kết quả tốt, tỷ lệ sống 5 năm rất cao. Các khối u ác tính ở giai đoạn khu trú thường không ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe bệnh nhân nên dễ dàng bị bỏ qua, khiến việc thăm khám chậm trễ.
Làm thế nào để phát hiện sớm bệnh? Theo BS, các dấu hiệu ban đầu của ung thư tế bào hắc tố có thể khá đa dạng, tuy nhiên có những dấu hiệu sớm như nốt ruồi hoặc vết tăng sắc tố không có hình dạng đối xứng, bờ tổn thương không đều, lởm chởm hoặc mờ; màu sắc không đều, có thể bao gồm nhiều màu sắc khác nhau như đen, nâu và thậm chí đỏ hoặc xanh; đường kính lớn hơn 6mm; tổn thương thay đổi về kích thước, hình dạng hoặc màu sắc theo thời gian.
Để phòng tránh ung thư tế bào hắc tố nói riêng cũng như ung thư da, BS khuyến cáo người dân nên tránh ánh nắng mặt trời vào giữa ngày, bởi từ sau 10h sáng đến 15h chiều là thời điểm tia cực tím mạnh nhất. Do đó, cần tránh hoạt động dưới trời nắng trong thời gian này ngay cả khi trời nhiều mây.
Sử dụng kem chống nắng và chọn kem phổ rộng có SPF ít nhất là 30, dùng ngay cả trong những ngày nhiều mây. Nên bôi lại sau mỗi 2h hoạt động ngoài trời hoặc khi đi bơi hay đổ mồ hôi nhiều.
Mặc quần áo bảo hộ che kín cánh tay và chân, đội mũ rộng vành và đeo kính râm khi đi dưới trời nắng để hạn chế tiếp xúc trực tiếp với tia cực tím.
Hạn chế làm nâu da, loại thiết bị làm da nâu bằng ánh sáng nhân tạo phát ra tia UV, có thể làm tăng nguy cơ ung thư da hắc tố.
Thường xuyên kiểm tra cơ thể để phát hiện những thay đổi bất thường như các nốt ruồi, tàn nhang, vết sưng và vết bớt. Cần lưu ý kiểm tra ở cả mặt, cổ, tai và da đầu, kẽ tay, kẽ chân, lòng bàn chân, bộ phận sinh dục và mông.