Hình thành hệ thống cấp cứu ngoại viện hiện đại, tiếp cận hiện trường nhanh nhất

Ngày 17/4, Bộ Y tế tổ chức Hội thảo xin ý kiến Đề án Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030. 

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết, nhu cầu cấp cứu trước viện ở nước ta ngày càng lớn, trong khi năng lực đáp ứng ở nhiều nơi còn phân tán, chưa đồng đều, thiếu kết nối giữa điều phối, vận chuyển, tiếp nhận và xử trí ban đầu.

Theo các báo cáo, mỗi năm nước ta ghi nhận khoảng 222.000 trường hợp đột quỵ; tuy nhiên, phần lớn người bệnh chưa được tiếp cận kịp thời với hệ thống cấp cứu. Chỉ có khoảng 23,2% bệnh nhân đến cơ sở y tế trong vòng 4,5 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng - “thời gian vàng” để can thiệp hiệu quả. Bên cạnh đó, chỉ khoảng 20% người bệnh được vận chuyển đến bệnh viện bằng hệ thống cấp cứu chuyên nghiệp.

"Không chỉ đột quỵ, chúng ta còn đang phải đối mặt với vô số tình huống khẩn cấp khác như tai nạn giao thông (TNGT), đuối nước, cháy nổ, tai nạn lao động, ngộ độc, thiên tai, thảm họa và các biến cố tim mạch cấp, tất cả đều đòi hỏi hệ thống cấp cứu ngoại viện phải phản ứng nhanh hơn, tổ chức bài bản hơn và phối hợp hiệu quả hơn để giành lại cơ hội sống cho người bệnh ngay từ những phút đầu tiên.

Đây chính là khoảng trống mà Đề án cần nhận diện thật đúng và đề xuất giải pháp thật trúng, để hình thành một hệ thống cấp cứu ngoại viện hiện đại, khả thi, phù hợp với điều kiện Việt Nam", Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh.

Nghị quyết số 282 của Chính phủ đã giao Bộ Y tế xây dựng Đề án cấp quốc gia nhằm phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030. Hội thảo lấy ý kiến các đơn vị liên quan để hoàn thiện Đề án trình Chính phủ trong tháng 5 tới đây. 

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận các vấn đề cốt lõi về mô hình tổ chức hệ thống cấp cứu ngoại viện; cơ chế điều phối và phối hợp liên ngành; phát triển nhân lực; đầu tư thiết bị, phương tiện; bảo đảm tài chính bền vững cũng như ứng dụng chuyển đổi số trong tiếp nhận, điều hành và kết nối cấp cứu...

Chia sẻ tại hội thảo, Thượng tá Phạm Hữu Phúc, Phó Chánh Văn phòng Bộ Công an cho biết, Bộ Công an đang được Thủ tướng Chính phủ giao chủ trì, phối hợp Bộ Y tế và các bộ, ngành, địa phương nghiên cứu, xây dựng, trình phê duyệt Đề án “Tích hợp các đầu số 113, 114, 115 và tổ chức hệ thống thông tin liên lạc trong trường hợp khẩn cấp thành Trung tâm tiếp nhận, xử lý thông tin khẩn cấp quốc gia”.

Bộ Y tế đang chủ trì xây dựng Đề án “Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030” và được giao xây dựng Đề án xây dựng Trạm y tế tại các xã biên giới.

Như vậy, các Đề án này của 2 Bộ cần thiết và phải liên quan với nhau cả về mặt nội dung, phạm vi, thời gian và việc tổ chức triển khai trên thực tế.

Đề án được Bộ Công an xây dựng theo hướng tích hợp các đầu số 113, 114, 115 thành 1 đầu số 113.

Quá trình thực hiện theo 2 giai đoạn. Giai đoạn 1 là tích hợp các đầu số 113, 114, 115 thành 1 đầu số 113 sử dụng trong toàn quốc và đặt tại Trung tâm Thông tin chỉ huy Công an 34 tỉnh, TP; Trung tâm Thông tin chỉ huy Bộ Công an giữ vai trò là Cổng tự động tiếp nhận cuộc gọi (thời gian dưới 5 giây), định tuyến, chuyển hướng cuộc gọi theo mã vùng hoặc theo vị trí gần nhất đến Trung tâm Thông tin chỉ huy Công an tỉnh, TP để nhận cuộc gọi, xác minh, phân loại, điều động lực lượng xử lý tại hiện trường; đồng thời, Trung tâm Thông tin chỉ huy Bộ Công an theo dõi, đánh giá, tổng hợp, phân tích số liệu, dữ liệu, kết quả thực hiện.

Giai đoạn 2 là sau khi triển khai mô hình đầu số 113 tại Trung tâm Thông tin chỉ huy Công an 34 tỉnh, thành phố từ 6 tháng - 1 năm, tổ chức sơ kết, đánh giá để tính toán xây dựng mô hình Trung tâm 113 quốc gia. Giai đoạn này dự kiến có thể nghiên cứu tích hợp cả đầu số 111, 117 nêu trên theo ý kiến của Bộ Khoa học và Công nghệ.

 Đầu số 113 sau khi tích hợp được tổ chức theo mô hình quản trị tập trung (tập trung 1 đầu số 113, tập trung AI, thông tin dữ liệu, kết nối liên ngành); kiến trúc phân tán (phân tán 34 Trung tâm tiếp nhận, cán bộ trực nhận cuộc gọi, mã tỉnh, thành phố); truyền báo và xử lý thông tin khẩn cấp tại hiện trường theo địa giới hành chính tỉnh, TP hoặc phạm vi gần nhất, nhanh nhất hoặc kết hợp cả 2.

Về lộ trình triển khai sau khi Đề án được phê duyệt dự kiến phấn đấu từ tháng 5/2026 - 6/2027 hoàn thành dự án đầu tư, trang bị phương tiện, hoàn thiện phần mềm, cài đặt, kết nối hạ tầng kỹ thuật; bố trí địa điểm, cán bộ; ban hành văn bản quy phạm pháp luật liên quan; sửa đổi, bổ sung chức năng, nhiệm vụ Công an các đơn vị, địa phương.

Từ tháng 4 - 6/2027 vận hành thử nghiệm hệ thống (ứng dụng công nghệ, phần mềm), kết hợp sử dụng song song hệ thống viễn thông truyền thống và kiểm tra, đánh giá, bổ sung; tiếp tục hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật.

Từ quý III/2027 chính thức ra mắt hệ thống 113 đi vào hoạt động.

TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, Bộ Y tế cũng đang gấp rút hoàn thiện Đề án “Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030” để đồng bộ, song song với Đề án của Bộ Công an đang xây dựng. 

Theo dự thảo của Đề án, 100% tỉnh, TP kiện toàn mạng lưới cấp cứu ngoại viện theo chuẩn quốc gia. Chuẩn hóa và nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ nhân lực cấp cứu ngoại viện theo hướng chuyên nghiệp, chính quy và đạt chuẩn năng lực quốc gia.

100% nhân viên cấp cứu ngoại viện được cấp phép hành nghề theo quy định; phổ cập kiến thức và đào tạo thực hành sơ cấp cứu cho tối thiểu 5% dân số.

100% cơ sở cấp cứu ngoại viện được đầu tư về hạ tầng, thiết bị và phương tiện vận hành theo chuẩn quốc gia; bảo đảm tối thiểu 1 xe cứu thương/100.000 dân.

Tăng cường phối hợp liên ngành trong cấp cứu ngoại viện, trong đó lực lượng Y tế - Cảnh sát PCCC và CHCN đóng vai trò nòng cốt; bảo đảm 100% tỉnh, TP có nội dung phối hợp liên ngành Y tế - Công an về triển khai cấp cứu ngoại viện.

Đặc biệt, theo TS Hà Anh Đức, đề án được xây dựng bảo đảm rút ngắn thời gian phản ứng cấp cứu ngoại viện tại khu vực đô thị và nông thôn, hướng đến đạt tiêu chuẩn theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO); 90% số cuộc vận chuyển có kết nối và phối hợp trước khi chuyển đến cơ sở tiếp nhận điều trị, 95% số cuộc cấp cứu ban đầu và vận chuyển an toàn tuân thủ quy trình chuyên môn.

Về thời gian và lộ trình triển khai, theo Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, giai đoạn 1 (năm 2025-2027) thí điểm triển khai tại khoảng 30% số tỉnh, TP trực thuộc Trung ương và giai đoạn 2 (năm 2027-2030) trên phạm vi toàn quốc. Giai đoạn 3 là nâng cấp và hiện đại hóa (từ năm 2031-2035).

Đánh giá về kết quả triển khai thí điểm (giai đoạn 1), TS.BS Hà Anh Đức cho biết, Bộ Y tế phối hợp với Tập đoàn Vingroup thí điểm tại 6 tỉnh/TP bao gồm: Hải Phòng, Bắc Ninh, Hà Tĩnh, Khánh Hòa, Đà Nẵng, An Giang. Đã hỗ trợ tổng cộng 85 xe cứu thương đạt chuẩn quốc tế cho các địa phương này. Mỗi xe đi kèm khoảng 380 loại trang thiết bị y tế hiện đại.

Tổ chức các chương trình đào tạo sơ cấp cứu từ cơ bản, nâng cao đến chuyên biệt cho đội ngũ cán bộ 115 và trung tâm y tế các tỉnh. Cán bộ y tế được nâng cao kỹ năng, năng lực và tự tin hơn khi có phương tiện tốt để cứu chữa bệnh nhân trong tình trạng nguy kịch.

"Giai đoạn 2026-2030 đối tượng đào tạo sơ cứu không chỉ là cán bộ y tế mà còn mở rộng cho Cảnh sát PCCC và CNCH, CSGT, tiếp viên hàng không, học sinh và người dân", Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh chia sẻ và cho biết dự kiến ngày 30/6 trình Chính phủ và bắt đầu triển khai các bước thí điểm tiếp theo. Trước mắt sẽ triển khai tại 30 - 34 tỉnh, TP có trung tâm tiếp nhận điều phối cuộc gọi.