Hút thuốc lá gây tổn thương gan
Nghiện thuốc lá hơn 20 năm, mỗi ngày hút 1 bao thuốc lá, người đàn ông đi khám và phát hiện bị xơ gan mức độ nặng.
Ông Phạm Tuấn Lâm (55 tuổi, Hà Nội), hút thuốc lá từ hơn 20 năm nay, ông nghiện nặng, mỗi ngày hút hết 1 bao. Gần đây, ông thấy mệt mỏi, chán ăn, sút cân, vàng da, đi khám phát hiện bị xơ gan giai đoạn nặng.
Theo các bác sĩ, hút thuốc lá tác động trực tiếp đến hệ tim phổi, ảnh hưởng tiêu cực đến nhiều cơ quan, trong đó có gan.
TS.BS Vũ Trường Khanh, Trưởng khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, hút thuốc lá làm tổn thương mô gan lành, gây xơ sẹo gan, gan nhiễm mỡ, lâu dẫn có thể dẫn đến ung thư gan.
Hút thuốc lá gây ảnh hưởng đến gan thông qua ba cơ chế riêng biệt là gây độc (cả trực tiếp, gián tiếp), miễn dịch và phát triển ung thư. Chất trong thuốc lá có đặc tính gây độc cho tế bào, thúc đẩy stress oxy hóa, dẫn đến xơ hóa gan.
Hút thuốc cũng làm tăng các cytokine tiền viêm, làm tổn thương tế bào gan. Một trong những tác động độc hại gián tiếp của hút thuốc lá làm tăng carboxyhemoglobin (CO là chất độc hóa học gây ngạt phổ biến), hạn chế khả năng vận chuyển oxy của các mô. Khói thuốc còn làm tăng erythropoietin (EPO là yếu tố tăng trưởng kích thích sản xuất các tế bào hồng cầu) thúc đẩy quá trình oxy hóa, từ đó có thể dẫn đến tổn thương gan.
Bên cạnh đó, hút thuốc có thể ức chế sản xuất kháng thể của hệ thống miễn dịch, từ đó mất tế bào lympho. Đây là tế bào bạch cầu quan trọng giúp loại bỏ ung thư, nhiễm trùng và vi khuẩn. Một số chất trong khói thuốc còn kích thích sự phát triển của khối u, ức chế các gene chống khối u tự nhiên của cơ thể.
Ngoài ra, hút thuốc lá còn làm gia tăng gan nhiễm mỡ. Nicotine trong thuốc lá dễ tích tụ trong ruột, kích hoạt protein là AMPK sản sinh ceramide (một loại lipid tích tụ trong gan) dẫn đến hình thành mỡ trong gan, tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ không do rượu. Bệnh không được điều trị có thể dẫn đến xơ gan và ung thư gan.
“Có 4.000 hóa chất trong thuốc lá có thể ảnh hưởng xấu đến cơ thể như nicotin, carbon monoxide, benzene, acetaldehyde, nitrosamine, vinyl chloride. Các chất này xâm nhập vào máu, tác động đến nhiều cơ quan trong cơ thể, trong đó có gan. Gan có chức năng chuyển hóa, loại bỏ các hóa chất độc hại từ thuốc lá. Tuy nhiên, sự gia tăng lượng chất độc từ khói thuốc làm tăng stress oxy hóa trong gan, tổn thương tế bào, hình thành sẹo, xơ gan”, BS Khanh cho hay.
Để bảo vệ sức khoẻ trước tác hại khôn lường của thuốc lá, BS khuyến cáo người có thói quen hút thuốc bỏ ngay để giảm nguy cơ mắc bệnh gan, nhất là ung thư gan và các bệnh tật khác.