Mỗi năm Việt Nam có 200.000 người tử vong vì bệnh tim mạch

Chia sẻ tại khai mạc Hội nghị Khoa học Tim mạch Toàn quốc 2025 vào ngày 18/10 với chủ đề “Tim mạch học trong kỷ nguyên mới: Đột phá trong chẩn đoán và điều trị”, GS.TS Huỳnh Văn Minh, Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam cho biết, trên thế giới mỗi năm có gần 19 triệu người tử vong vì bệnh tim mạch, tương đương hơn 30% tổng số ca tử vong toàn cầu — cao gấp 10 lần số người chết do COVID-19 vào đỉnh điểm đại dịch năm 2020 và là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong vượt xa các nguyên nhân khác.

Bên cạnh đó, bệnh tim mạch hiện chiếm khoảng 1/3 tổng gánh nặng bệnh tật toàn cầu tính theo năm sống điều chỉnh theo khuyết tật. Trong số đó, hơn 75% số ca tử vong do bệnh tim mạch xảy ra tại các quốc gia thu nhập thấp và trung bình, thiệt hại kinh tế toàn cầu ước tính hơn 1 nghìn tỷ USD mỗi năm, bao gồm chi phí y tế trực tiếp và tổn thất năng suất lao động.

Điều này cho thấy tốc độ gia tăng nhanh chóng của bệnh tim mạch là minh chứng rõ rệt cho sự bùng phát thầm lặng của một đại dịch toàn cầu không lây nhiễm và đang trở thành một trong những thách thức phát triển lớn nhất của thế kỷ 21, tác động đến mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hiệp Quốc.

Tại Việt Nam, các bệnh lý do xơ vữa động mạch hiện chiếm tới 65% tổng số ca bệnh, trong đó bệnh mạch vành và đột quỵ tiếp tục là hai nguyên nhân hàng đầu gây tử vong, với khoảng 200.000 ca tử vong mỗi năm, tương đương 1/3 tổng số ca tử vong toàn quốc.

Những con số trên cho thấy áp lực to lớn trong công tác phòng ngừa, chẩn đoán và điều trị các bệnh lý tim mạch tại Việt Nam, đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ giữa các chuyên gia, bác sĩ, viện nghiên cứu và cơ quan y tế trên toàn quốc.

Trao đổi bên lề hội nghị, GS.TS Phạm Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam cho biết, tăng huyết áp, hút thuốc lá là hai trong số nguyên nhân hàng đầu gây bệnh lý tim mạch. Nhưng rất nhiều người dân Việt Nam, trong đó có người trẻ lại không biết mình bị tăng huyết áp. Rất nhiều trong số đó chưa một lần đo huyết áp trong đời, chỉ khi nặng mới được phát hiện.

“Huyết áp là bệnh diễn biến thầm lặng, chỉ 50% người tăng huyết áp được phát hiện và chỉ dưới 50% trong số đó điều trị được ổn định và khống chế về ngưỡng đạt mức theo yêu cầu. Nhiều người khi điều trị huyết áp ổn định lại tưởng khỏi bệnh và bỏ thuốc, đây là sai lầm. Huyết áp là bệnh mãn tính, người bệnh chung sống hòa bình với nó, không có nghĩa huyết áp xuống là khỏi bệnh. Nếu dừng thuốc huyết áp sẽ tăng trở lại, khi đó rất nguy hiểm và có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như đột quỵ, nhồi máu cơ tim...”, GS Hùng nhấn mạnh.

GS Hùng cũng cho hay, tăng huyết áp ngày càng trẻ hóa, có người 18 tuổi béo phì đã bị tăng huyết áp. Tỷ lệ người dưới 40 tuổi tăng huyết áp chiếm tới 20% trên tổng số người tăng huyết áp được phát hiện.

Để phòng ngừa bệnh tăng huyết áp, PGS Hùng cho hay, phát hiện sớm và thay đổi lối sống là rất quan trọng. “Khi bác sĩ chỉ định uống thuốc huyết áp người bệnh phải tuân thủ. Hiện nay có nhiều loại thuốc huyết áp tốt, điều trị khống chế dưới ngưỡng thì coi như người bình thường”, GS Hùng cho hay.

Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam cũng cho biết, hầu hết quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam vẫn tập trung hơn vào điều trị bệnh nhân tim mạch giai đoạn muộn, thay vì phòng ngừa nguyên phát và tiên phát. Các chính sách y tế công cộng về chế độ ăn, kiểm soát thuốc lá, huyết áp, giảm muối và hoạt động thể lực còn thiếu nhất quán hoặc không được thực thi hiệu quả.

“Để phòng ngừa bệnh tim mạch, quan trọng phải khống chế được yếu tố nguy cơ là tăng huyết áp, béo phì, lười vận động, rối loạn mỡ máu, chế độ ăn nhiều dầu mỡ, đồ chiên rán, thức ăn chế biến sẵn, ô nhiễm môi trường, stress và cai thuốc lá”, GS Hùng khuyến cáo.

Hội nghị Tim mạch Toàn quốc 2025 diễn ra trong 2 ngày 18 và 19/10, quy tụ hơn 1.800 đại biểu gồm các giáo sư, chuyên gia đầu ngành, bác sĩ, nhà nghiên cứu…từ khắp mọi miền đất nước và các tổ chức quốc tế uy tín trong khu vực.

Hội nghị gồm 92 phiên khoa học chuyên đề và 352 bài báo cáo chuyên sâu, bao quát hầu hết các lĩnh vực của tim mạch học hiện đại như: Tim mạch can thiệp, nội khoa, phẫu thuật tim và hồi sức tim mạch; ứng dụng AI trong tim mạch; công nghệ gen và tế bào; các can thiệp ít xâm lấn…

Hội nghị là diễn đàn chia sẻ học thuật nhằm nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị và dự phòng bệnh tim mạch; tăng cường năng lực nghiên cứu và hội nhập quốc tế; thúc đẩy chuyển đổi số và y học cá thể hóa trong chăm sóc tim mạch, chung tay vì mục tiêu “Trái tim khỏe – Cộng đồng mạnh khỏe”.