Người lớn mắc thuỷ đậu và những cái chết bất ngờ
Nhiều người nghĩ thuỷ đậu chỉ xảy ra ở trẻ em và biến chứng nặng, song gần đây tại nhiều bệnh viện ghi nhận ca mắc là người lớn, trong đó có một nam bệnh nhân 32 tuổi tử vong. Đặc biệt, bệnh lại lây lan nhanh ở phụ nữ mang thai và các trường hợp này đều rất nặng. Theo ghi nhận, từ đầu năm đến nay, cả nước có khoảng 4.000 người mắc thuỷ đậu, trong đó Hà Nội có trên 1.200 người (tăng 21 lần so với cùng kỳ năm 2022).
Tử vong sau 4 ngày mắc thuỷ đậu
PGS.TS Đỗ Duy Cường, Giám đốc Trung tâm Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, thời gian gần đây, trung tâm tiếp nhận và điều trị nhiều ca mắc thuỷ đậu là người lớn. Đáng tiếc, có ca đã tử vong khi mới 32 tuổi sau 4 ngày xuất hiện triệu chứng. Nam bệnh nhân có tiền sử khoẻ mạnh.
Trước khi mắc thuỷ đậu, con trai bệnh nhân bị thuỷ đậu và vừa được điều trị khỏi vài ngày. Sau đó, bệnh nhân bắt đầu xuất hiện mệt mỏi, trên trán có những nốt phỏng, rồi lan xuống ngực. Bệnh nhân đến khám tại phòng khám tư, được bác sĩ kê thuốc điều trị nhưng không rõ mắc bệnh gì. Hai ngày sau, bệnh nhân xuất hiện tình trạng sốt cao, mệt, khó thở và được nhập bệnh viện tỉnh điều trị.
Sau 2 ngày điều trị, bệnh diễn tiến nặng hơn nên bệnh nhân đã được chuyển đến Trung tâm Cấp cứu, Bệnh viện Bạch Mai. Sau đó, bệnh nhân được chuyển sang Trung tâm Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai với chẩn đoán thuỷ đậu có biến chứng viêm phổi nặng, suy gan cấp, giảm tiểu cầu, rối loạn đông máu. “Các triệu chứng tiến triển rất nhanh, bệnh nhân sốt cao liên tục, suy hô hấp, suy đa phủ tạng, nhịp tim nhanh, viêm cơ tim, rối loạn ý thức. Dù đã được cấp cứu bởi các phương tiện hồi sức tích cực, nhưng bệnh nhân đã tử vong sau gần 12 giờ nhập viện”, PGS Cường cho biết.
Vì sao một người khoẻ mạnh lại tử vong sau 4 ngày mắc thuỷ đậu? BS Đỗ Duy Cường nhận định: “Thuỷ đậu ở người khoẻ mạnh thường gây tổn thương các nốt phỏng trên da và sau 1-2 tuần sẽ khỏi không để lại di chứng. Các ca có biến chứng nặng gây viêm phổi, viêm não, suy đa phủ tạng thường xảy ra trên những cơ địa suy giảm miễn dịch hoặc có bệnh nền dùng các thuốc ức chế miễn dịch”.
Triệu chứng thuỷ đậu ở người lớn cũng giống với trẻ em, nhưng sẽ trở nên nghiêm trọng hơn khi biến chứng. Người lớn nếu không có miễn dịch khi tiếp xúc với người bệnh cũng dễ bị lây và có xu hướng nặng hơn trẻ em. Nhiều nghiên cứu cho thấy, khoảng 90% người chưa có miễn dịch thuỷ đậu sẽ mắc bệnh nếu tiếp xúc với người bệnh. Bệnh tiến triển thông qua các triệu chứng ban đầu từ 1-3 tuần sau khi tiếp xúc với virus như: sốt nhẹ, mệt mỏi, chán ăn, đau nhức cơ thể và đầu. Những triệu chứng này thường bắt đầu một hoặc hai ngày trước khi phát ban xuất hiện. Với người lớn, số mụn nước dao động từ 250-500 nốt.
Nguy hiểm với phụ nữ mang thai
Theo BS Cường, ngoài ca tử vong trên, tại Trung tâm Bệnh Nhiệt đới còn tiếp nhận nhiều bệnh nhân thuỷ đậu khác nhập viện, trong đó có 2 trường hợp khá nặng vẫn đang điều trị tại bệnh viện, gồm: một thai phụ và một nữ bệnh nhân trẻ có tiền sử dùng thuốc corticoid. Với thai phụ mắc thuỷ đậu, mức độ nghiêm trọng của bệnh thường nặng nề hơn, gây nguy hiểm với cả mẹ và thai nhi, có thể gây biến chứng nặng, đặc biệt là viêm phổi.
Điển hình là nữ bệnh nhân ở Phú Thọ mang thai 22 tuần. Thai phụ được chẩn đoán thuỷ đậu bội nhiễm. May mắn sau 2 ngày điều trị, thai phụ đã ổn định hơn, không ảnh hưởng đến thai nhi.
Các bác sĩ cho biết, thai phụ nhiễm thuỷ đậu có nguy cơ viêm phổi do virus varicella 10-20%, trong số người viêm phổi do virus này nguy cơ tử vong lên đến 40%. Tỷ lệ tử vong ở phụ nữ mang thai mắc bệnh thuỷ đậu cao nhất trong số những người lớn nhiễm bệnh này. Phụ nữ mang thai bị thuỷ đậu có thể lây truyền cho thai nhi qua nhau thai hoặc lây sau khi sinh nở.
Đối với những thai phụ mắc bệnh thuỷ đậu nguyên phát khi mang thai, sự ảnh hưởng của bệnh trên thai nhi tuỳ vào từng giai đoạn tuổi thai. Trong 3 tháng đầu, đặc biệt tuần thứ 8-12 của thai kỳ, nguy cơ thai nhi bị hội chứng thuỷ đậu bẩm sinh là 0,4%.
Biểu hiện thường gặp nhất của hội chứng này là sẹo ở da. Những bất thường khác có thể xảy ra là tật đầu nhỏ, bệnh lý võng mạc, đục thuỷ tinh thể, nhẹ cân, chi ngắn, chậm phát triển tâm thần. Trong 3 tháng giữa, đặc biệt tuần 13-20 của thai kỳ, nguy cơ thai nhi bị hội chứng thuỷ đậu bẩm sinh là 2%. Nếu mẹ nhiễm bệnh trong vòng 5 ngày trước sinh và 2 ngày sau sinh, bé sơ sinh dễ bị bệnh thuỷ đậu lan toả do mẹ chưa có đủ thời gian tạo kháng thể để truyền sang con.
PGS.TS Đỗ Duy Cường cho biết: “Các bệnh nhân có miễn dịch yếu, đang dùng thuốc corticoid, thuốc điều trị ung thư, đang xạ trị khi mắc thủy đậu sẽ dễ chuyển nặng và biến chứng. Ngoài ra, với những trường hợp khỏe mạnh cũng không nên chủ quan. Khi mắc bệnh cần đến cơ sở y tế để bác sĩ có chuyên môn chẩn đoán, điều trị kịp thời”.
Giám đốc Trung tâm Bệnh Nhiệt đới cho biết, hiện nay bệnh đã có thuốc điều trị đặc hiệu chống virus thuỷ đậu là Acyclorvir nhưng cần phải điều trị sớm trong những ngày đầu thì mới có hiệu quả. Quan trọng là người bệnh cần phải theo dõi và phát hiện kịp thời các biến chứng, giữ gìn vệ sinh và tránh tự ý sử dụng các thuốc có thể gây bệnh nặng hơn như corticoid.
Cách phòng ngừa bệnh thuỷ đậu hiệu quả hiện nay là tiêm phòng vaccine, cả người lớn, trẻ em và phụ nữ có kế hoạch sinh con nên tiêm phòng trước khi có thai ít nhất là 3 tháng. “Hiện vaccine phòng bệnh rất sẵn. Tuy nhiên, có thể vì chủ quan hoặc vì giá vaccine đắt đỏ (khoảng 700.000 đồng/liều) nên nhiều người trì hoãn không tiêm, điều này là rất nguy hiểm”, PGS Đỗ Duy Cường cảnh báo.