Nhiều trường hợp chấn thương nặng do pháo
Ngày 3/3, sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ, Bệnh viện Mắt TP Hồ Chí Minh cho biết Khoa Tạo hình Thẩm mỹ - Thần kinh Nhãn khoa (THTM-TKNK) đã tiếp nhận 43 ca bệnh về mắt nhập viện, trong đó 7 trường hợp chấn thương mắt liên quan đến pháo nổ, thậm chí có bệnh nhân buộc phải bỏ nhãn cầu, suy giảm thị lực, nguy cơ mù lòa vĩnh viễn, chiếm hơn 15% tổng số ca nhập viện. Đây là con số đáng báo động, cho thấy pháo nổ vẫn đang là một nguyên nhân gây tai nạn chấn thương mắt nghiêm trọng.
Hai trường hợp tai nạn do pháo nổ liên tiếp nhập viện trong tình trạng tổn thương mắt đặc biệt nghiêm trọng, để lại hậu quả nặng nề. Điển hình là nam bệnh nhân 34 (SN 1992, ngụ Quảng Ngãi) nhập viện sau tai nạn pháo bắn trực tiếp vào cả hai mắt khi đang tự đốt pháo tại nhà. Thời điểm tiếp nhận, mắt trái của bệnh nhân bị tổn thương rất nặng với tình trạng xuất huyết toàn nhãn, phù giác mạc, nghi ngờ vỡ nhãn cầu cực sau; thị lực chỉ còn cảm nhận sáng tối âm.
BS.CKII Biện Thị Cẩm Vân - Phó Trưởng khoa THTM-TKNK, cho biết, do tổn thương quá nặng, không còn khả năng bảo tồn, các bác sĩ buộc phải phẫu thuật cắt bỏ nhãn cầu.
Một trường hợp khác là nam bệnh nhân (SN 1980, ngụ Bình Định) nhập viện với thị lực hai mắt chỉ còn nhận biết sáng tối, kèm bỏng da mặt, sưng nề mi, cháy xém lông mi và đa dị vật kết – giác mạc. Theo người nhà, khi đi ngang qua khu vực có người đang đốt pháo, bệnh nhân quay mặt nhìn thì pháo bất ngờ phát nổ, mảnh vỡ văng trực tiếp vào hai mắt. Hiện bệnh nhân vẫn đang điều trị nội trú, phải rửa mắt và lấy dị vật mỗi ngày, tiên lượng phục hồi thị lực còn rất dè dặt.
Theo Phó Trưởng Khoa THTM-TKNK, các trường hợp trên cho thấy tai nạn do pháo không chỉ xảy ra với người trực tiếp đốt mà còn có thể gây thương tích nặng nề cho những người xung quanh. Chấn thương mắt do pháo thường xuất phát từ sóng xung kích làm tăng áp lực nội nhãn đột ngột, gây tổn thương sâu bên trong cấu trúc nhãn cầu. Bên cạnh đó, các mảnh vỡ có tốc độ cao như kim loại, nhựa, cát, vỏ pháo có thể bắn thẳng vào kết mạc, giác mạc hoặc xuyên sâu vào nhãn cầu, gây tổn thương phức tạp.
Ngoài tác động cơ học, người bệnh còn có nguy cơ bị bỏng nhiệt và bỏng hóa chất ở vùng mặt, mi mắt và bề mặt nhãn cầu. Hậu quả thường gặp gồm đa dị vật kết - giác mạc, tróc biểu mô giác mạc diện rộng, phù đục giác mạc, xuất huyết tiền phòng, xuất huyết nội nhãn, thậm chí rách hoặc vỡ nhãn cầu.
Các chuyên gia nhấn mạnh, khi cấu trúc nhãn cầu bị phá hủy, khả năng phục hồi thị lực thường rất hạn chế, ngay cả khi đã được phẫu thuật và điều trị tích cực.
PGS.TS.BS. Nguyễn Thanh Nam - Trưởng khoa THTM-TKNK cho biết, điều đáng lo ngại hơn là các trường hợp chấn thương mắt do pháo thường có mức độ tổn thương nặng, diễn tiến phức tạp. Đã có 1 trường hợp buộc phải bỏ nhãn cầu do tổn thương quá nặng, 4 trường hợp nặng tiên lượng phục hồi thị lực thấp, trong đó 1 ca thị lực gần mù cả 2 mắt. Hiện những người bệnh vẫn đang tiếp tục điều trị với nguy cơ cao để lại di chứng thị lực lâu dài, thậm chí mù lòa vĩnh viễn.
Vấn nạn đốt pháo tự chế tiếp tục là hồi chuông cảnh báo mỗi dịp Tết đến, xuân về. Đằng sau mỗi ca tai nạn là nguy cơ mù lòa vĩnh viễn, những cuộc phẫu thuật phức tạp cùng quá trình điều trị kéo dài, ảnh hưởng nặng nề đến chất lượng cuộc sống của người bệnh và gia đình. Dù pháo hoa tầm thấp được phép sử dụng theo quy định, thực tế vẫn phổ biến tình trạng đốt pháo nổ tự chế, pháo dây, pháo bi, pháo cối hoặc các loại pháo không rõ nguồn gốc. Đây là những loại pháo tiềm ẩn nguy cơ rất lớn đối với sức khỏe, đặc biệt là đôi mắt – cơ quan nhỏ bé nhưng vô cùng nhạy cảm và dễ tổn thương.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân tuyệt đối không tự ý đốt pháo nổ, không sử dụng pháo tự chế hoặc pháo không rõ nguồn gốc; không đứng gần, không cúi nhìn trực tiếp vào pháo đang cháy; không để trẻ em tiếp xúc với pháo và không đốt pháo khi đã sử dụng rượu bia.
Trong trường hợp không may xảy ra tai nạn, cần nhẹ nhàng che mắt và nhanh chóng đưa nạn nhân đến cơ sở chuyên khoa mắt gần nhất. Người dân không tự rửa sâu, không tra thuốc tùy ý và không cố lấy dị vật ra khỏi mắt để tránh làm tổn thương nặng thêm.