Nhồi máu cơ tim sau 30 năm hút thuốc lá
Nghiện thuốc lá 30 năm, mắc bệnh tăng huyết áp nhưng không điều trị ổn định, sau 4 ngày đau ngực âm ỉ, người đàn ông 56 tuổi đưa vào bệnh viện cấp cứu trong tình trạng nhồi máu cơ tim cấp nguy kịch.
Theo các bác sĩ, sau khi đau ngực âm ỉ 4 ngày, nam bệnh nhân đi khám tại cơ sở y tế địa phương và uống thuốc nhưng không cải thiện, nên đến Phòng khám Đa khoa Tâm Anh quận 7 (nay là phường Tân Phú, TP Hồ Chí Minh). Kết quả xét nghiệm men tim ghi nhận tăng rất cao 1228 ng/L (bình htường dưới 13 ng/L).
Sau khi có kết quả điện tâm đồ và siêu âm tim, nam bệnh nhân được chẩn đoán nhồi máu cơ tim không ST chênh lệch. Đây là một dạng của hội chứng mạch vành cấp, xảy ra khi một hoặc nhiều động mạch vành bị tắc nghẽn không hoàn toàn, dẫn đến giảm lưu lượng máu đến từng vùng cơ tim tương ứng. Bệnh nhân được chuyển ngay đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP Hồ Chí Minh để can thiệp.
Theo BS Nguyễn Xuân Vinh, Trung tâm Tim mạch Can thiệp, nam bệnh nhân có bệnh nền tăng huyết áp, đang điều trị bằng thuốc nhưng không tái khám định kỳ, hút khoảng 1 bao thuốc lá mỗi ngày trong suốt 30 năm. “Hút thuốc lá nhiều năm làm tăng nhanh quá trình tổn thương thành mạch máu, kèm theo bệnh lý tăng huyết áp không được kiểm soát tốt là những nguyên nhân hàng đầu gây nhồi máu cơ tim”, BS Vinh nói.
BS.CKII Nguyễn Văn Dương, Trung tâm Tim mạch Can thiệp, xác định thủ phạm gây nhồi máu cơ tim cấp là tổn thương ở đoạn xa động mạch vành phải, đồng thời sang thương tại nhánh liên thất trước cũng khá nặng và có nguy cơ diễn tiến cao. Do đó, êkíp ưu tiên can thiệp động mạch vành phải trước nhằm tái thông dòng máu đến vùng cơ tim đang bị thiếu máu nuôi.
Nếu nong cùng lúc ba nhánh mạch vành trong một lần thủ thuật có thể làm tăng thời gian can thiệp và lượng thuốc cản quang sử dụng, ảnh hưởng đến chức năng thận của người bệnh. Bác sĩ quyết định can thiệp hai lần.
Ê-kíp sử dụng ống thông chuyên dụng để hút huyết khối, loại bỏ cục máu đông, giúp tái lập dòng chảy ban đầu. Sau đó bác sĩ nong đoạn hẹp bằng bóng, đặt hai stent mở rộng động mạch liên thất trước và đoạn xa động mạch vành phải. Ngay sau ca thủ thuật đầu tiên kết thúc, tình trạng đau ngực của nam bệnh nhân cải thiện, được chỉ định dùng thuốc kháng đông, tiếp tục điều trị nội khoa tối ưu và các bệnh nền.
4 ngày sau, êkíp bác sĩ đặt thêm hai stent vào hai đoạn hẹp của động mạch mũ. Bệnh nhân hết đau ngực, sức khỏe ổn định, xuất viện hai ngày sau đó. Bác sĩ kê đơn thuốc theo toa, khuyên ông bỏ thuốc lá, tuân thủ điều trị, tái khám đúng lịch nhằm kiểm soát bệnh nền, ngăn ngừa hình thành cục máu đông, gây tái hẹp về sau.
Đây không phải trường hợp hy hữu mà có rất nhiều người nghiện thuốc lá lâu năm bị nhồi máu cơ tim cấp phải nhập viện cấp cứu, nhiều người trong số đó bệnh tình nguy kịch, thậm chí tử vong.
Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khói thuốc là một trong những nguyên nhân chính gây bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đột quỵ, phổi tắc nghẽn mạn tính. Khói thuốc lá chứa hơn 7.000 chất hóa học và có hơn 70 chất gây ung thư.
Trong đó, nicotine, carbon monoxide (CO), hắc ín là các chất trực tiếp gây tổn thương lớp nội mạc (lớp lót bên trong của động mạch vành). Tổn thương này tạo điều kiện thuận lợi cho cholesterol và các chất béo khác lắng đọng, dẫn đến xơ vữa động mạch. Các mảng xơ vữa lớn dần theo thời gian làm hẹp lòng động mạch vành, cản trở dòng máu giàu oxy đi nuôi cơ tim.
Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối trên bề mặt mảng xơ vữa bị nứt vỡ hoặc không ổn định. Cục máu đông có thể gây tắc nghẽn hoàn toàn lòng mạch, dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp.
Bác sĩ Vinh khuyến cáo người trên 50 tuổi, hút thuốc lá, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu… nên tầm soát sức khỏe định kỳ để phòng ngừa nhồi máu cơ tim. Nên bỏ thuốc lá để bảo vệ sức khoẻ. Nếu có biểu hiện đau ngực âm ỉ, tức ngực, đau thắt ngực hoặc đau lan ra cổ, cằm, vai, cánh tay hoặc lưng, ngất xỉu… người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để can thiệp, xử trí kịp thời.
Các chuyên gia cũng cho rằng, cai thuốc lá có vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa diễn tiến các bệnh lý tim mạch. Nghiên cứu cho thấy, ở người nhồi máu cơ tim, cai thuốc lá giảm 40% nguy cơ tử vong, 30% nguy cơ. Sau 1 năm cai thuốc, nguy cơ mắc bệnh tim mạch giảm đi một nửa. Sau 15 năm, nguy cơ mắc bệnh sẽ như người bình thường, chưa từng hút thuốc lá.