Tăng huyết áp là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong sớm

“Không phải cứ tăng liều thuốc là huyết áp sẽ giảm. Có những bệnh nhân uống rất nhiều thuốc nhưng huyết áp vẫn cao vì phía sau đó có thể là một bệnh lý tiềm ẩn chưa được phát hiện", đó là cảnh báo của GS. Phạm Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8 tại chương trình hưởng ứng Ngày Tăng huyết áp thế giới 2026 (17/5) do Hội Tim mạch học Việt Nam phối hợp cùng Quỹ Tim mạch Việt Nam và Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8 tổ chức.

Chương trình thu hút gần 400 người dân cao tuổi, gia đình chính sách và người có nguy cơ tim mạch phường Từ Liêm, Hà Nội tới khám, đo huyết áp và tư vấn sức khoẻ tim mạch miễn phí.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), hiện có khoảng 1,3–1,4 tỷ người trên toàn cầu mắc tăng huyết áp. Tuy nhiên, gần một nửa số người bệnh không biết mình mắc bệnh và chỉ khoảng 20% kiểm soát được huyết áp hiệu quả.

Tại Việt Nam, tỷ lệ tăng huyết áp ở người trưởng thành hiện dao động khoảng 25–30%, tương đương hàng chục triệu người mắc bệnh. Đáng lo ngại, bệnh đang có xu hướng trẻ hóa nhanh chóng do lối sống ít vận động, stress kéo dài, ăn mặn, béo phì và sử dụng nhiều rượu bia.

Theo các chuyên gia tim mạch, tăng huyết áp là nguyên nhân hàng đầu dẫn tới đột quỵ não, nhồi máu cơ tim, suy tim, rung nhĩ, suy thận mạn và tử vong sớm.

 GS. Phạm Mạnh Hùng cho biết, phần lớn trường hợp huyết áp khó kiểm soát trước hết cần xem lại việc đo huyết áp và tuân thủ điều trị.

“Có bệnh nhân đo huyết áp sai cách, uống thuốc không đều, tự ý bỏ thuốc hoặc ăn quá mặn nên huyết áp luôn dao động cao. Đây là nguyên nhân rất thường gặp”, Viện trưởng Viện Tim mạch Bệnh viện 19-8 cho biết.

Tuy nhiên, nếu bệnh nhân đã tuân thủ đầy đủ chế độ điều trị, thay đổi lối sống hợp lý, sử dụng phối hợp nhiều thuốc đúng phác đồ mà huyết áp vẫn cao kéo dài, các bác sĩ cần nghĩ tới những nguyên nhân tăng huyết áp thứ phát hoặc tăng huyết áp kháng trị.

GS. Phạm Mạnh Hùng nhấn mạnh rằng trong thực hành hiện nay, ngày càng phát hiện nhiều trường hợp tăng huyết áp có nguyên nhân đặc biệt phía sau.

“Có những bệnh nhân tăng huyết áp do hẹp động mạch thận, cường aldosterone, u tủy thượng thận, bệnh lý nội tiết hoặc hội chứng ngưng thở khi ngủ... Nếu không tìm ra nguyên nhân gốc thì dù dùng rất nhiều thuốc huyết áp vẫn khó kiểm soát” ông nói.

Theo GS. Phạm Mạnh Hùng, các trường hợp nghi ngờ tăng huyết áp thứ phát hoặc tăng huyết áp kháng trị cần được chuyển tới các trung tâm tim mạch chuyên sâu để được đánh giá toàn diện bằng các kỹ thuật chuyên biệt.

“Nếu đã loại trừ các nguyên nhân thứ phát, bệnh nhân được coi là tăng huyết áp khó kiểm soát hoặc tăng huyết áp kháng trị thật sự", GS. Hùng cho biết.

Theo các chuyên gia, điều trị tăng huyết áp hiện nay không chỉ dừng ở việc tăng số lượng thuốc. Nhiều nhóm thuốc mới với cơ chế tác động chuyên biệt đang giúp cải thiện khả năng kiểm soát huyết áp ở các bệnh nhân khó điều trị. Đồng thời, các chiến lược phối hợp thuốc cá thể hóa dựa trên cơ chế bệnh sinh đang ngày càng được áp dụng rộng rãi tại các trung tâm tim mạch hiện đại.

Đặc biệt, một trong những tiến bộ đáng chú ý hiện nay là kỹ thuật triệt đốt thần kinh giao cảm động mạch thận. Đây là phương pháp can thiệp qua da bằng catheter nhằm làm giảm hoạt động quá mức của hệ thần kinh giao cảm quanh động mạch thận – một cơ chế quan trọng gây tăng huyết áp kéo dài.

“Nhiều nghiên cứu quốc tế lớn gần đây cho thấy triệt đốt giao cảm động mạch thận có thể giúp giảm huyết áp bền vững ở các bệnh nhân tăng huyết áp khó kiểm soát hoặc kháng trị", GS Phạm Mạnh Hùng cho biết.

Theo ông, kỹ thuật này hiện đang được quan tâm mạnh mẽ trên thế giới và đã được cập nhật trong nhiều khuyến cáo chuyên ngành quốc tế đối với các trường hợp phù hợp.

GS. Phạm Mạnh Hùng cho biết Viện Tim Mạch, Bệnh viện 19-8 hiện là một trong những đơn vị chuyên sâu tại Việt Nam trong thăm khám, chẩn đoán và điều trị tăng huyết áp khó kiểm soát.

Viện triển khai đồng bộ các kỹ thuật đánh giá chuyên sâu, theo dõi huyết áp hiện đại, tìm nguyên nhân tăng huyết áp thứ phát cũng như các phương pháp điều trị can thiệp tiên tiến như triệt đốt thần kinh giao cảm động mạch thận.

“Điều quan trọng nhất là người dân không nên chủ quan hoặc tự ý điều trị kéo dài khi huyết áp không kiểm soát được. Việc phát hiện sớm nguyên nhân và tiếp cận đúng chuyên khoa có thể giúp phòng tránh được các biến chứng rất nặng nề như đột quỵ, suy tim hay suy thận", GS. Hùng nhấn mạnh.

Ngày Tăng huyết áp thế giới năm nay, các chuyên gia tim mạch tiếp tục cảnh báo về một thực trạng đáng lo ngại: Tăng huyết áp đang ngày càng phổ biến, rất nguy hiểm nhưng lại dễ bị bỏ sót chỉ vì người dân chưa có thói quen đo huyết áp đúng cách và thường xuyên. 

Các chuyên gia tim mạch khuyến cáo người dân nên hình thành thói quen đo huyết áp định kỳ, đặc biệt sau tuổi 30 tuổi hoặc ở những người có yếu tố nguy cơ như béo phì, đái tháo đường, hút thuốc lá, stress kéo dài hay có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch.

“Đừng chờ đến khi đột quỵ mới biết mình bị tăng huyết áp” – thông điệp này tiếp tục được nhấn mạnh trong mùa hưởng ứng Ngày Tăng huyết áp thế giới năm nay là: “Đo huyết áp đúng – điều trị đúng – tìm đúng nguyên nhân để bảo vệ trái tim và phòng ngừa đột quỵ".