Tim bẩm sinh vẫn nằm trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ em Việt Nam
Trung bình mỗi năm, Bệnh viện Nhi Trung ương phẫu thuật cho hơn 1.000 trẻ em mắc tim bẩm sinh và khoảng 2.000 trường hợp mắc các bệnh lý về tim mạch được can thiệp, phẫu thuật. Tỷ lệ trẻ em Việt Nam mắc tim bẩm sinh vẫn còn cao, chiếm khoảng 1% số trẻ sinh ra hàng năm.
Tại Hội nghị Cập nhật kinh nghiệm chẩn đoán, điều trị tim bẩm sinh phức tạp do Bệnh viện Nhi Trung ương tổ chức vào 2 ngày (12-13/3), GS.TS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, bệnh tim bẩm sinh và bệnh tim ở trẻ em hiện là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và để lại di chứng lâu dài tại Việt Nam. Dù những tiến bộ trong chẩn đoán, phẫu thuật và quản lý điều trị đã mở ra cơ hội sống khỏe mạnh cho nhiều bệnh nhi, thực tế vẫn còn không ít trường hợp chưa được sàng lọc, chẩn đoán và điều trị kịp thời, dẫn đến những hậu quả đáng tiếc.
Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, phẫu thuật tim hở điều trị bệnh tim bẩm sinh được triển khai từ năm 2004. Đến năm 2015 gần 5.000 trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh đã được phẫu thuật tại bệnh viện, chủ yếu là các bệnh lý tim bẩm sinh cơ bản. Nhằm phát triển chuyên sâu lĩnh vực tim mạch nhi khoa, năm 2016 Bệnh viện Nhi Trung ương đã thành lập Trung tâm Tim mạch, trên cơ sở hợp nhất các đơn vị chuyên môn liên quan như tim mạch, ngoại tim mạch, gây mê hồi sức và hồi sức ngoại.
Sau gần 10 năm phát triển, Trung tâm Tim mạch đã đạt được những kết quả rất đáng khích lệ. Đến nay, Trung tâm đã thực hiện hơn 10.000 ca phẫu thuật tim hở, hơn 5.000 ca phẫu thuật tim kín, trên 7.000 ca can thiệp tim mạch và hơn 2.000 ca can thiệp điều trị rối loạn nhịp tim cho bệnh nhi.
Mỗi năm Trung tâm tiếp nhận hơn 30 nghìn lượt trẻ khám tim mạch, khoảng 50-55 nghìn lượt bệnh nhi được siêu âm. Trung tâm Tim mạch Bệnh viện Nhi Trung ương hiện là cơ sở hàng đầu của khu vực Đông Nam Á về phẫu thuật tim sơ sinh cũng như các bệnh lý tim bẩm sinh phức tạp, với toàn bộ các mặt bệnh cần được phẫu thuật trong thời kỳ sơ sinh đã và đang tiếp tục được tiến hành thường quy, với số lượng hàng năm dao động khoảng 300 ca (số lượng lớn nhất Đông Nam Á).
"Đặc biệt, tỷ lệ tử vong sau phẫu thuật tim trong những năm gần đây đã giảm xuống dưới 3%, trong khi trước kia là 40%. Riêng đối với phẫu thuật tim hở, tỷ lệ này duy trì ở mức 1,8% - 2,5%, tương đương như Hoa Kỳ, các nước châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc. Quan trọng hơn các con số thống kê, phía sau mỗi ca phẫu thuật thành công là một trái tim trẻ em được hồi sinh và là hy vọng được tiếp nổi cho mỗi gia đình", Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương chia sẻ.
Trao đổi với phóng viên bên lề hội nghị, TS.BS Cao Việt Tùng, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, hội nghị có sự tham gia của đông đảo chuyên gia, y bác sĩ tim mạch Nhi khoa trong nước và quốc tế. Đồng thời tổ chức phiên họp quốc gia đầu tiên về bệnh tim bẩm sinh và tim trẻ em, nhằm thảo luận về hiện trạng và kế hoạch phát triển trong tương lai của dịch vụ chăm sóc tim bẩm sinh tại Việt Nam.
Cuộc họp này đã tạo dựng nền tảng đầu tiên cho đối thoại quốc gia và xây dựng sự đồng thuận hướng tới việc xây dựng chiến lược quốc gia và đưa ra kế hoạch hành động quốc gia về bệnh tim bẩm sinh (CHD), để mọi trẻ em và người lớn mắc bệnh tim bẩm sinh tại Việt Nam đều được tiếp cận với dịch vụ chăm sóc chất lượng cao, giá cả phải chăng và suốt đời trong hệ thống y tế quốc gia.
"Đặc biệt, tại phiên chiều nay, các bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương sẽ can thiệp cho cháu bé sơ sinh nặng 1,9kg mắc bệnh tim bẩm sinh phức tạp, sinh ra bị tím tái do động mạch phổi bị teo, đã có dấu hiệu suy hô hấp, suy tim. Ca can thiệp này được áp dụng kỹ thuật đang phát triển trên thế giới - thay van phổi qua da", TS Tùng cho biết.
Theo Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, tỷ lệ tim bẩm sinh trẻ em ở Việt Nam còn khá lớn, số lượng bệnh tim phức tạp còn cao. Từ năm 2020 đến nay, Bệnh viện Nhi Trung ương đã triển khai được các phẫu thuật tim phức tạp. Trong xu thế phát triển, bệnh viện cố gắng tăng lượng can thiệp tim mạch cho những ca phức tạp để có hiệu quả tốt nhất.
Lý giải vì sao tỷ lệ trẻ em Việt Nam mắc tim bẩm sinh còn cao, GS.TS Trần Minh Điển cho hay, chẩn đoán tim bẩm sinh trong thai rất khó khăn, phức tạp, không phải vùng nào cũng làm được. Do đó, còn có tỷ lệ nhất định mắc bệnh lý tim bẩm sinh từ đơn giản đến phức tạp, với mức độ khó khác nhau.
Vì thế, thời gian tới, Bệnh viện Nhi Trung ương sẽ chuyển giao thêm quy trình can thiệp và phẫu thuật tim mạch cho tuyến dưới như Bệnh viện Trẻ em Hải Phòng, Bệnh viện Sản nhi Quảng Ninh, Bệnh viện Bắc Ninh 1, Bệnh viện Sản Nhi Nghệ An....Trước hết, để phủ rộng trên toàn bộ khu vực phía Bắc, bệnh viện có chương trình hỗ trợ cho các đồng nghiệp tuyến dưới thực hành làm được siêu âm tim bẩm sinh, nhằm phát hiện sớm dị tật tim mạch và gửi lên tuyến trên can thiệp kịp thời.
Chia sẻ về chi phí phẫu thuật tim tại Việt Nam, PGS.TS Nguyễn Lý Thịnh Trường, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, trung bình 1 ca phẫu thuật khoảng 5.000 - 7.000 USD, thấp gần nhất thế giới, chỉ sau Ấn Độ, trong khi một ca phẫu thuật tương tự ở nước ngoài, chi phí gấp chục lần.