Ứng phó dịch tay chân miệng: Không để lây nhiễm chéo, hạn chế thấp nhất tử vong
Trước tình hình dịch bệnh tay chân miệng (TCM) đang gia tăng nhanh chóng, đặc biệt đã ghi nhận 8 trường hợp tử vong ở khu vực phía Nam, sáng 29/3, Đoàn công tác Bộ Y tế do PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng dẫn đầu đã có buổi kiểm tra thực tế tại TP Hồ Chí Minh và làm việc trực tiếp với Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh, Sở Y tế, bệnh viện (BV) các tỉnh, thành khu vực phía Nam (qua trực tuyến).
Gia tăng ca mắc nặng, tử vong do EV71
TS.BS Nguyễn Vũ Thượng, Phó Viện trưởng Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh thông tin, tính đến tuần 12 năm 2026, khu vực phía Nam ghi nhận 17.078 ca mắc TCM, tăng 1,9 lần so với cùng kỳ năm 2025.
Đáng chú ý, đã có 8 trường hợp tử vong (TP Hồ Chí Minh 4 ca, An Giang, Cần Thơ, Đồng Nai, Đồng Tháp mỗi địa phương 1 ca).Số ca bệnh trong năm 2026 đang có xu hướng gia tăng, nhất là ở những khu vực có mật độ dân số cao.
Theo TS.BS Nguyễn Vũ Thượng, năm 2026 khu vực phía Nam ghi nhận tự trở lại của chủng virus Enterovirus 71 (EV71) - tác nhân có nguy cơ gây biến chứng thần kinh và diễn tiến nặng nhanh - chiếm tỷ lệ 56% trong tổng số mẫu xét nghiệm dương tính với TCM. Đây là biến chứng nguy hiểm, nguy cơ chuyển nặng cao hơn các chủng khác gấp 3 lần.
Dự báo, số ca mắc TCM tại khu vực phía Nam sẽ gia tăng do năm nay lnằm trong chu kỳ tăng của bệnh (chu kỳ 3 năm). Tại các địa phương đã ghi nhận nhiều ca bệnh nặng độ 3, độ 4, trong khi năm 2025 không nhiều ca bệnh nặng do không có sự xuất hiện của EV71.
TP Hồ Chí Minh là địa phương có số ca mắc TCM cao nhất. Theo ThS.BS Lê Hồng Nga, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP Hồ Chí Minh, từ đầu năm đến nay thành phố ghi nhận hơn 8.000 ca, trong đó 1.992 ca nhập viện điều trị nội trú, tăng 209% so với năm 2025 và tăng 353% so với trung bình 5 năm trở lại đây.
TP Hồ Chí Minh đã phát sinh 332 ổ dịch TCM, trong đó có 181 ổ dịch tại trường học, 4 trường hợp tử vong tập trung chủ yếu ở khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ). Tỷ lệ các mẫu bệnh phẩm dương tính với chủng EV71 gia tăng, chiếm 1/3 tổng số mẫu mắc TCM.
Tại tỉnh Đồng Nai, báo cáo của BV Nhi đồng Đồng Nai, do đuôi dịch năm 2025 kéo dài đến tháng 1/2026 nên từ đầu năm đến nay tổng số ca mắc TCM trên địa bàn khá cao với 2.223 ca. Từ đầu tháng 3/2026 đến nay, số ca mắc bệnh tăng cao, trong đó 74% trẻ dưới 3 tuổi, nhiều trường hợp nặng độ 3, độ 4 phải thở oxy, lọc máu. Đồng Nai có ghi nhận một trường hợp bé trai 23 tháng tuổi tử vong do TCM.
Báo cáo từ các BV tuyến cuối TP Hồ Chí Minh như BV Nhi đồng 1, Nhi đồng 1, Nhi đồng Thành phố, từ đầu năm 2026 đến nay cũng ghi nhận nhiều ca bệnh nặng độ 3, độ 4 và tử vong. Nguyên nhân tử vong được nhận định là do bệnh nhi nhập viện muộn, khi lên tuyến trên đã biến chứng nặng, viêm cơ tim, phù não…
Tăng cường năng lực tuyến dưới, tuyên truyền phòng bệnh cho người dân, trường học
Theo TS.BS Nguyễn Vũ Thượng, hệ số lây lan của bệnh TCM là 1,1 - 5,5, nghĩa là một trẻ mắc bệnh có thể lây cho từ 1-5 trẻ khác. Hiện nay vẫn còn thiếu sự kết nối giữa trường học và cơ quan y tế, nhiều trường mầm non có ca bệnh nhưng không báo cáo với trạm y tế, dẫn đến công tác kiểm soát, phòng ngừa dịch không chặt chẽ và khiến dịch lây lan.
Một số tuyến xã, phường vẫn chưa đủ nguồn lực, nhân lực để triển khai các hoạt động kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh lây lan.
Hiện nay dịch bệnh sốt xuất huyết tại các địa phương khu vực phía Nam cũng chưa ổn định, nguy cơ dịch chồng dịch sẽ xảy ra trong thời gian tới nếu không quyết liệt kiểm soát.
Kết luận buổi làm việc, PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Bộ Y tế đề nghị các địa phương, các Sở Y tế cần tiếp tục tăng cường công tác giám sát, phát hiện sớm, nhanh chóng xử lý ổ dịch trên địa bàn. Các BVphải tuân thủ nghiêm phác đồ điều trị bệnh TCM; chuẩn bị thuốc, vật tư y tế để ứng phó với các tình huống bệnh gia tăng; thực hiện nghiêm công tác thu dung, điều trị, cách ly ca bệnh, tránh lây nhiễm chéo trong BV.
Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương cũng lo ngại, nguy cơ dịch chồng dịch trong thời gian tới.
Đoàn công tác của Bộ Y cũng đã tới giám sát công tác thu dung điều trị bệnh TCM tại BV Nhi đồng 2 nhằm đánh giá thực tế để đưa ra các giải pháp kiểm soát dịch hiệu quả, hạn chế tối đa nguy cơ lây lan trong cộng đồng.
Tại buổi làm việc này, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh cho biết, trong 11 tuần đầu năm 2026, toàn thành phố đã ghi nhận hơn 7.000 ca TCM, tăng khoảng 240% so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ ca nặng từ độ 2B trở lên chiếm khoảng 1,3%.