Ứng phó khẩn khi biến chủng Omicron xuất hiện tại Việt Nam

Tốc độ lây lan của biến chủng này nhanh hơn nhiều lần với chủng Delta. Trong khi số ca mắc mới và tử vong tại nước ta đang tăng cao như hiện nay, một bộ phận người dân vẫn còn lơ là, chưa tuân thủ nghiêm thông điệp 5K- biện pháp hữu hiệu ngăn chặn lây lan.

Ý thức của người dân rất quan trọng

Ngày 28/12, ca nhiễm COVID-19 mang biến chủng Omicron được phát hiện đầu tiên tại Việt Nam, nhập cảnh từ Anh về Việt Nam ngày 19/12. Khi xuống sân bay Nội Bài, hành khách này xét nghiệm test nhanh và cho kết quả dương tính với virus SARS-CoV-2, được vận chuyển bằng xe chuyên dụng về khu cách ly cho ca nhiễm COVID-19 tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 và cách ly tại phòng riêng ở khu vực nhà lưu trú.

Với yếu tố dịch tễ của bệnh nhân trở về từ Anh (nước có biến chủng Omircron), ngày 20/12, Bệnh viện đã tiến hành giải trình tự bộ gene SARS-CoV-2 nhiễm trên bệnh nhân này bằng phương pháp giải trình tự thế hệ mới sử dụng công nghệ Oxford Nanopore (ONT), kết quả là nghi ngờ nhiễm biến chủng Omicron. Tuy nhiên, do biến chủng Omicron có chứa đến 36 đột biến trong gai protein, trong đó có một số đột biến điểm, đột biến mất đoạn trong lần giải trình tự này còn chưa rõ ràng. Do vậy, ngày 21/12 Bệnh viện tiếp tục tiến hành lấy mẫu, giải trình tự lại cho bệnh nhân. Kết quả giải trình tự gene của Bệnh viện cho thấy bệnh nhân nhiễm biến chủng Omicron (B.1.1.529).

Bộ Y tế khẳng định: Đây là trường hợp nhiễm biến thể Omicron đầu tiên ghi nhận tại Việt Nam, là người nhập cảnh đã được cách ly, quản lý kịp thời ngay sau khi nhập cảnh. Ngay từ tối 27/12, sau khi ghi nhận ca nhiễm biến chủng này, Bộ Y tế đã triển khai các biện pháp phòng chống và kiểm soát, giám sát chặt chẽ tình hình dịch cũng như khả năng nhiễm biến chủng mới.

Theo PGS.TS Trần Đắc Phu, Cố vấn cao cấp Trung tâm Đáp ứng khẩn cấp các sự kiện y tế công cộng (Bộ Y tế), nếu ca mắc mới không giảm, lại thêm chủng Omicron, cùng lúc phải ứng phó với 2 biến chủng có tốc độ lây lan rất nhanh, đặc biệt là chủng Omicron có thể lây lan nhanh hơn 500% chủng Delta, khi đó sẽ quá tải, gây vỡ hệ thống y tế.

Tuy nhiên, theo ông Phu, người dân hãy bình tĩnh ứng phó, không quá hoang mang. “Phòng bệnh là vô cùng quan trọng. Vừa qua còn hiện tượng người dân lơ là, buông xuôi, thả lỏng, vẫn tụ tập đông người không cần thiết, một số không tuân thủ 5K. Biến chủng mới hiện được ghi nhận có mức độ lây lan rất nhanh, nếu quá tải F0 sẽ gây vỡ hệ thống y tế dự phòng, lúc đó tử vong sẽ tăng”, ông Phu nhấn mạnh.

Các địa phương phải lên kịch bản sẵn sàng cho phương án điều trị

Kể từ khi WHO thông báo biến chủng mới được phát hiện lần đầu ở Nam Phi vào ngày 24/11 và được xếp vào nhóm biến thể đáng lo ngại chỉ 2 ngày sau đó, Bộ Y tế đã có kế hoạch ứng phó và có nhiều văn bản gửi các địa phương chuẩn bị sẵn kịch bản. Tuy nhiên, một số địa phương vẫn còn lúng túng trong triển khai.

Vào tối 27/12, Hà Nội ban hành kế hoạch ứng phó với biến thể Omicron,  quy định 8 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, trong đó có quy định "Tăng cường giám sát kiểm dịch tại cửa khẩu Sân bay quốc tế Nội Bài: Thực hiện các quy định về kiểm dịch y tế; kiểm soát giấy chứng nhận kết quả xét nghiệm; tăng cường rà soát hành khách nhập cảnh có tiền sử đến/về từ các quốc gia đã ghi nhận và lây lan biến chủng mới; đối với các chuyến bay xuất phát hoặc có hành khách đến từ các quốc gia đang có sự xuất hiện của biến thể Omicron thì bắt buộc thực hiện cách ly tập trung đối với người nhập cảnh từ các quốc gia này bất kể tiền sử đã tiêm vaccine hoặc đã mắc trước đó".

Với quy định cách ly tập trung tất cả người nhập cảnh đến từ các quốc gia/vùng lãnh thổ được xác định có biến chủng Omicron của Hà Nội, theo chuyên gia dịch tễ - PGS.TS Nguyễn Huy Nga, nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế là chưa phù hợp. Việc thực hiện cách ly với hành khách nhập cảnh phải được thực hiện theo quy định của Bộ Y tế, đồng thời, phải có sự nhất quán trên toàn quốc. Hơn nữa, biến thể Omicron hiện được ghi nhận có mức độ lây lan nhanh, nhưng không gây bệnh nặng.

Ngay trong trưa 28/12, Hà Nội lại ban hành công văn hỏa tốc triển khai các biện pháp phòng, chống dịch COVID-19 đối với người nhập cảnh. Công văn này không nói đến người nhập cảnh từ các quốc gia/vùng lãnh thổ có chủng Omicron phải cách ly tập trung.

Trước biến chủng Omcron xuất hiện ở nước ta, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện nghiêm 5K và tiêm vaccine. Theo các chuyên gia, việc bao phủ vaccine mũi 2-3 cần nhanh chóng. Đặc biệt, sắp tới là Tết dương lịch, Tết Nguyên đán phải dừng các lễ hội không cần thiết; người dân hạn chế đi lại, giao lưu, tụ tập vui chơi; tuân thủ chặt chẽ 5K bởi biến chủng mới lây lan nhanh thì 5K là biện pháp hạn chế lây nhiễm tốt nhất.