Vì sao dễ rối loạn tiêu hoá, mệt mỏi, tăng cân trong dịp Tết?
Ngày Tết bữa ăn nhiều hơn, giàu chất béo - đường - tinh bột hơn, giờ giấc ngủ muộn hơn, vận động giảm và rượu bia tăng đã làm thay đổi toàn bộ nhịp sinh hoạt của nhiều người. Sự "quá tải đột ngột" này khiến hệ tiêu hoá và toàn bộ cơ thể phán ứng.
TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng Khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an) cho biết, nhiều nghiên cứu cho thấy ăn quá nhiều chất béo trong thời gian ngắn làm giảm tốc độ làm rỗng dạ dày và tăng nguy cơ đầy bụng khoảng 30–40%. Đồ ngọt và nước ngọt khiến đường huyết tăng – giảm nhanh, dẫn đến mệt mỏi và uể oải. Rượu bia, theo ghi nhận của Sleep Foundation, có thể làm giảm 9–24% chất lượng giấc ngủ sâu.
Vì vậy, tình trạng đầy bụng – khó tiêu – sút năng lượng – tăng 1–2 kg sau Tết là điều rất thường gặp.
Trưởng Khoa Tiết chế Dinh dưỡng chỉ ra những sai lầm phổ biến nhất trong ăn uống ngày Tết như: Ăn “quá nhiều – quá nhanh – quá muộn”, ăn trễ, ăn dồn, ăn nhiều thịt – ít rau khiến hệ tiêu hoá bị “đơ”.
Ăn vặt cả ngày cũng dễ tăng cân. Chẳng hạn, 100g mứt đã gần 300 kcal; một đĩa hạt dưa 100g tương đương 550 kcal. Nhiều người “ăn chơi” nhưng lại nạp lượng calo bằng 1 bữa chính.
Uống rượu ngày Tết làm giảm co bóp dạ dày, gây đầy hơi, tăng acid uric. Bỏ bữa sáng rồi ăn bù buổi tối khiến đường huyết dao động mạnh, dễ tăng cân.
"Tất cả cộng lại làm rối loạn tiêu hóa và tăng cân nhanh chóng", TS Giang nhấn mạnh.
Theo chuyên gia dinh dưỡng, Tết là văn hoá, không ai bắt phải kiêng. Tuy nhiên, ăn đúng cách rất quan trọng. Chẳng hạn, 1 miếng bánh chưng (1/6 cái) tương đương 300–350 kcal. Để giảm hấp thụ chất béo nên ăn lượng nhỏ, kèm rau – dưa món và tránh bánh chưng rán nhiều dầu.
Giò chả giàu natri, dễ tăng huyết áp. Vì vậy, chỉ ăn 30–40g/lần là vừa. Đặc biệt, thịt mỡ người khỏe mạnh vẫn có thể ăn nhưng dưới 20–30g/ngày; uu tiên thịt luộc, tránh rán.
"Ăn kèm nhiều chất xơ giúp giảm 20–30% tốc độ hấp thu chất béo. Chỉ cần thêm bát rau là đã “cứu nguy” được sức khỏe ngày Tết", TS Giang cho biết.
TS Giang cũng khuyến cáo ngày Tết trẻ em không ăn vượt quá 25g đường/ngày; hạn chế chiên rán và nước ngọt và giữ đúng giờ ăn – ngủ để tránh rối loạn tiêu hoá.
Người cao tuổi (trên 60 tuổi trở lên) nên ăn mềm, ít mỡ, nhiều cá, đậu phụ, rau xanh và giảm giò chả, thịt nguội, đồ muối.
Người có bệnh tiểu đường kiểm soát bánh chưng và đồ ngọt. Người bị tăng huyết áp cần hạn chế đồ mặn, thực phẩm chế biến sẵn. Với người có bệnh nền mỡ máu, tim mạch cần giảm thịt mỡ, đồ chiên và người bị bệnh gout tránh thịt đỏ, hải sản, bia rượu.
TS Lê Thị Hương Giang cũng khuyến cáo 5 nguyên tác vàng giúp gia đình ăn Tết vui mà không quá tải sức khỏe như: Ăn chậm – nhai kỹ (người ăn chậm hấp thu ít hơn 10–15% năng lượng); giữ 50% đĩa ăn là rau – trái cây; uống nước đủ – giảm nước ngọt; đi bộ 20–30 phút mỗi ngày và giữ nhịp sống ổn định nhất có thể.