Xem xét mở rộng danh mục thuốc bảo hiểm y tế điều trị ung thư

Bộ Y tế đang lấy ý kiến để xây dựng dự thảo Thông tư ban hành danh mục thuốc hoá dược, sinh phẩm, trong đó đề xuất 28 thuốc điều trị ung thư mới. Dự kiến thông tư mới cuối quý 1 năm 2026 sẽ có hiệu lực. Đây là tin vui cho các bệnh nhân ung thư cũng như nhiều người bệnh nặng khác.

Khánh kiệt mỗi tháng chi vài chục triệu tiền thuốc

Phát hiện ung thư phổi giai đoạn 4 từ tháng 2/2025, ông Trần Sỹ Hoà (70 tuổi, Quảng Ninh) xét nghiệm có đột biến gen EGFK, trong phác đồ điều trị, ông sẽ được điều trị thuốc đích thế hệ thứ 3 lên tới 80 triệu đồng/tháng. “Thuốc đích thế hệ thứ 3 chưa được BHYT chi trả, nếu điều trị vài tháng tôi còn chịu được, đằng này là lâu dài chưa biết khi nào dừng nên tôi không đủ kinh phí. Bác sĩ kê cho tôi thuốc đích thế hệ thứ 1, được BHYT chi trả 50%, mỗi tháng hết gần 9 triệu, chưa kể các loại thuốc bổ gan, tăng cường miễn dịch kèm theo”, ông Hoà cho biết.

Cùng mắc ung thư phổi giai đoạn 4 đang điều trị tại Bệnh viện Phổi Trung ương, một bệnh nhân 65 tuổi ở Hưng Yên cho biết, ông đang điều trị thuốc đích có giá 30 triệu đồng/tháng, đến nay đã được 3 năm. Bệnh của ông hiện ổn định, tháng nào cũng lên Hà Nội khám, lấy thuốc. “Ba năm nay kinh tế gia đình kiệt quệ vì cả nhà dốc hết tiền bạc vào cho tôi chữa bệnh. Bệnh của tôi phải uống thuốc tới lúc chết, với số tiền lớn hàng tháng như vậy là gánh nặng với cả gia đình”, người bệnh bùi ngùi.

Thế nhưng, với trường hợp này còn khá may mắn vì điều trị thuốc nhắm trúng đích 3 năm nay khối u đã thu nhỏ và xơ hoá. Nhiều người cũng có gen điều trị thuốc đích nhưng đã kháng thuốc sau đó không lâu. Theo chia sẻ của ông Hoà, sau 9 tháng điều trị thuốc đích, ông bị kháng thuốc, phải chuyển sang phác đồ điều trị hoá chất kết hợp liệu pháp kháng sinh mạch. “Thuốc kháng sinh mạch chưa được BHYT chi trả, mỗi lần điều trị là 12 triệu đồng, 21 ngày một lần, đây cũng là gánh nặng với người bệnh. Bệnh nhân không có điều kiện chi trả liệu pháp kháng sinh mạch thì chỉ truyền hoá chất thôi”, ông Hoà nói.

Với thuốc miễn dịch điều trị ung thư phổi và một số loại ung thư khác là một trong những thế hệ thuốc mới điều trị ung thư nhưng giá thành khá cao, dao động 60-100 triệu đồng mỗi liệu trình, người bệnh có thể cần từ 25 đến 30 liệu trình điều trị. Thuốc miễn dịch mới chỉ có một số loại được BHYT chi trả một phần, còn lại chưa. Đặc biệt, mới đây khi thuốc điều trị ung thư Pembroria của Nga được Bộ Y tế cấp phép đã được người bệnh ung thư đặc biệt quan tâm về giá cũng như tác dụng điều trị. Đây là một kháng thể đơn dòng giúp hệ miễn dịch của cơ thể tự nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư. Theo thông tin ban đầu, thuốc có giá thấp hơn hoặc tương đương các sản phẩm cùng hoạt chất.

Theo GS.TS Lê Văn Quảng, Giám đốc Bệnh viện K, một liệu trình điều trị bằng thuốc Pembroria thường yêu cầu bệnh nhân dùng 2 lọ, tương đương chi phí 36 triệu đồng, mỗi tháng một lần. Bác sĩ có thể chỉ định phác đồ kéo dài 12-24 đợt cho đến khi thuốc không còn đáp ứng. Hiện tại, thuốc này chưa được BHYT chi trả.

Mở rộng danh mục thuốc để giảm chi tiền túi cho người bệnh

Theo Bộ Y tế, thuốc vẫn chiếm tỷ trọng chi tiêu lớn nhất từ Quỹ BHYT. Năm 2024, Quỹ BHYT chi cho thuốc lá 50,784 nghìn tỷ đồng, chiếm 31,22% tổng chi phí khám chữa bệnh BHYT. Những người mắc bệnh nặng như tim mạch, ung thư, phải điều trị dài ngày, tiền chi cho thuốc khiến nhiều gia đình khánh kiệt. Hiện nay, danh mục thuốc được BHYT chi trả có 1.037 hoạt chất/thuốc hoá dược và sinh phẩm và trong nhiều năm qua, danh mục này hầu như chưa được cập nhật kịp thời.

Để giảm chi tiền túi cho người bệnh, cũng như đáp ứng nhu cầu điều trị, Bộ Y tế đang tiến hành xây dựng thông tư ban hành danh mục thuốc hoá dược, sinh phẩm, thuốc phóng xạ, chất đánh dấu trong khám chữa bệnh thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia BHYT. Theo bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ BHYT (Bộ Y tế), sau khi rà soát, có 78 thuốc mới đáp ứng tiêu chí được đưa vào danh mục BHYT, trong đó có 28 loại điều trị các bệnh lý ung thư, bao gồm cả hóa chất, thuốc đích, thuốc điều hoà miễn dịch và thuốc chống độc cho bệnh nhân sau quá trình xạ trị. Nhóm thứ hai được bổ sung là thuốc chống nấm, chống nhiễm khuẩn, ký sinh trùng.

Hiện nay, tỷ lệ người mắc các bệnh lý này cũng đang gia tăng và gây ảnh ưởng lâu dài đến cuộc sống. Một số nhóm thuốc khác cũng rất được quan tâm để đưa vào danh mục lần này là nhóm thuốc tim mạch, thuốc nội tiết, tiểu đường, tâm thần kinh, da liễu, cơ xương khớp…

Theo Vụ trưởng Vụ BHYT, các thuốc lần này đưa vào danh mục BHYT thanh toán có nhiều thuốc mới, thuốc phát minh, đặc biệt trong nhóm bệnh lý ung thư có chi phí điều trị lớn. Vì thuốc phát minh nên giá thành cao, quyền lợi của người bệnh sẽ được hưởng rất lớn. Đây cũng là nhóm thuốc bổ sung vào danh mục BHYT nhiều nhất trong 8 năm qua.

Việc điều chỉnh này được đánh giá sẽ tác động mạnh đến ngân sách chi trả của Quỹ BHYT. “Đây là những thuốc thực sự cần thiết cho người bệnh, vì vậy, chúng tôi đã cân nhắc, rà soát rất kỹ lưỡng để đưa vào danh mục thuốc BHYT chi trả. Điều này cũng đạt mục tiêu đáp ứng thuốc BHYT phải thực sự tiên tiến, hiệu quả, có chất lượng cao và đáp ứng điều trị cũng như kỳ vọng của người dân”, bà Trang cho biết.

Đáng chú ý lần này có khoảng 457 thuốc sẽ được phân bổ về trạm y tế xã để phục vụ việc điều trị ban đầu cho người dân. “Trong đó có một số thuốc giảm đau cho bệnh nhân ung thư cũng sẽ được đưa về tuyến xã theo đơn từ tuyến trên. Ngoài ra, thuốc điều trị thần kinh, nhiễm khuẩn, tim mạch, nhóm các bệnh lý mãn tính cũng được bổ sung để quản lý bệnh nhân tại cộng đồng", bà Trang nói. Nhờ vậy, danh mục thuốc được BHYT chi trả tại trạm y tế xã sẽ lên hơn 600 loại.

Việc cập nhật danh mục thuốc mới lần này theo đánh giá của Bộ Y tế, ước tính mỗi năm sẽ phải tăng chi hơn 2.700 tỷ đồng cho việc bổ sung thuốc mới vào danh mục cũng như nâng tỷ lệ thanh toán đối với một số thuốc. Để làm được điều này, phải sử dụng nguồn dự phòng từ Quỹ BHYT. “Hiện nay, nguồn dự phòng Quỹ BHYT cũng chỉ đủ cho khoảng 2 năm tới. Do đó, chúng tôi cho rằng, sẽ phải có các giải pháp để mở rộng nguồn của Quỹ BHYT”, bà Trang cho biết.

Để xây dựng danh mục thuốc mới, Bộ Y tế cũng đã đánh giá rất kỹ lưỡng về tác động ngân sách của Quỹ BHYT. Theo đó, từ năm 2027 trở đi, sẽ phải tính đến việc tăng mức đóng BHYT theo lộ trình. Đồng thời, tính toán để bổ sung các nguồn kinh phí khác như BHYT bổ sung, bảo hiểm thương mại, hoặc cũng phải tính tới hỗ trợ từ ngân sách cho người nghèo, người cận nghèo, người có thu nhập thấp, các đối tượng chính sách xã hội khác.